fb icon  tweeter icon  youtube icon linkedin icon tv icon radio icon
Wednesday, 26 September 2018
Sunday, 12 February 2017 19:36

Oι αλγόριθμοι που κυβερνούν τον κόσμο - Γιατί χρειάζονται περισσότερο έλεγχο

Οι αλγόριθμοι έχουν εισβάλει αθόρυβα στο λεξιλόγιο των ανθρώπων και -το κυριότερο- στις ζωές τους. Αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι μάλλον δεν το έχουν συνειδητοποιήσει ακόμη. Και αυτό δεν είναι καλό για μια κοινωνία......

Ένας αλγόριθμος είναι μια σειρά εντολών και ενεργειών με τις οποίες ένας υπολογιστής λύνει ένα πρόβλημα ή επιτυγχάνει ένα επιθυμητό αποτέλεσμα. Και δεν εννοούμε μόνο μαθηματικά προβλήματα, καθώς το οτιδήποτε στη ζωή μπορεί να θεωρηθεί πρόβλημα.

Στην αναδυόμενη εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, υπάρχει πλέον μια «έκρηξη» ολοένα πιο πολύπλοκων αλγόριθμων, που προσπαθούν να εξομοιώσουν όσο γίνεται περισσότερο την ανθρώπινη σκέψη - με τα καλά και τα κακά της- και, ανάμεσα στα άλλα, να κάνουν προβλέψεις. Από το τι θα θέλαμε να αγοράσουμε, έως το τι ψηφίζουμε, ποιό είναι το φύλο μας ή ο σεξουαλικός προσανατολισμός μας και ποιός είναι ο χαρακτήρας και η προσωπικότητά μας.

Αλλά αυτό, αντί για την επίλυση ενός προβλήματος, μπορεί να αποδειχθεί προβληματικό το ίδιο, επειδή ο αλγόριθμος επιχειρεί να προβλέψει τη μελλοντική συμπεριφορά μας μόνο με βάση αυτά που έχει μάθει για μας (συχνά χωρίς τη συγκατάθεσή μας), ιδίως μέσω του διαδικτύου και των διαφόρων βάσεων δεδομένων. Μέσα από αυτές τις προβλέψεις τους, οι αλγόριθμοί -που εμείς φτιάξαμε- «φτιάχνουν» εμάς και εμείς σπάνια έχουμε επίγνωση γι' αυτή την επίδραση πάνω μας.

Πίσω από αναρίθμητα πράγματα στο σύγχρονο ψηφιακό κόσμο, από τις αναζητήσεις της Google έως τα ηλεκτρονικά ψώνια στο Amazon και τις σελίδες του Facebook, βρίσκονται κρυμμένοι άγρυπνοι αλγόριθμοι, που καταγράφουν την ανθρώπινη συμπεριφορά και την επηρεάζουν όλο και περισσότερο. Αν η διαδικτυακή αναζήτησή σας στη Google για παπούτσια ή κινηματογραφικές ταινίες φέρνει τα επιθυμητά αποτελέσματα μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου και αν το Facebook «ξέρει» τι περιεχόμενο προτιμάτε να δείτε ή το Amazon τι προτιμάτε να αγοράσετε, αυτό οφείλεται στους πανταχού παρόντες αλγόριθμούς τους.

Ένα δώρο από την Περσία για τον καθένα μας

Αν και ετυμολογικά η λέξη «αλγόριθμος» παραπέμπει στην άλγεβρα και στον πέρση «πατέρα» της αλ-Χουαρίζμι, στη Βαγδάτη του 9ου αιώνα, σήμερα οι αλγόριθμοι έχουν ξεφύγει πια από την επικράτεια των μαθηματικών και αποτελούν βασική ενασχόληση των ειδικών των υπολογιστών και των προγραμματιστών. Οι «εγκέφαλοι» του λογισμικού είναι αλγόριθμοι και, αφού το λογισμικό «τρυπώνει» παντού, ιδίως στην εποχή του διαδικτύου, οι αλγόριθμοι εισβάλλουν και αυτοί παντού.

Σε τομείς όπως ο χρηματοοικονομικός-τραπεζικός-χρηματιστηριακός οι αλγόριθμοι «βασιλεύουν» και παίρνουν κρίσιμες αποφάσεις μόνοι τους μέσα σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, μετακινώντας τεράστια χρηματικά ποσά από τη μία στην άλλη άκρη του πλανήτη - με όποιες επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτό σε οικονομίες και ανθρώπους, που εκτίθενται σε απρόβλεπτες διακυμάνσεις κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

Οι αστυνομίες όλο και συχνότερα χρησιμοποιούν αλγόριθμους για να προβλέψουν πού θα συμβεί κάποια εγκληματική πράξη και οι μυστικές υπηρεσίες χρησιμοποιούν κατά κόρον τους αλγόριθμους για να παρακολουθούν μαζικά όποιους θεωρούν ύποπτους για τρομοκρατία ή εχθρούς του κράτους. Οι δορυφόροι και τα διαστημόπλοια πετούν χάρη στους αλγόριθμούς τους, ενώ τα ρομπότ θα ήσαν χαζές μηχανές χωρίς τους δικούς τους αλγόριθμους. Τα αυτόνομα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό, που θα κυκλοφορούν στους δρόμους στο όχι μακρινό μέλλον, στην ουσία οδηγούνται από αλγόριθμους.

Οι ιατρικοί αλγόριθμοι έχουν αρχίσει να κάνουν διαγνώσεις ασθενειών (π.χ. του καρκίνου του δέρματος) εξίσου καλά με τους γιατρούς, αν όχι καλύτερα. Στις επιχειρήσεις οι αλγόριθμοί κρίνουν ποιός από τους υποψήφιους θα πάρει την κενή θέση εργασίας και ποιός εργαζόμενος θα πρέπει να απολυθεί. Ενώ με τη βοήθεια αλγόριθμων οι ασφαλιστικές εταιρείες αποφασίζουν αν θα ασφαλίσουν κάποιον ή κάτι και με ποιό κόστος.

Στα δικαστήρια οι δικαστές έχουν πια βοήθεια από τους αλγόριθμους για τις αποφάσεις τους και στα καλλιστεία χρησιμοποιήθηκαν οι πρώτοι αλγόριθμοι για να βαθμολογήσουν τις ωραίες. Όσο για τα μέσα ενημέρωσης, οι αλγόριθμοι έχουν αρχίσει να γράφουν άρθρα (όχι ακόμη τόσο καλό πάντως, όσο αυτό που διαβάζετε τώρα!).

Οι κίνδυνοι των αλγόριθμων

Βασική δουλειά των αλγόριθμων είναι να «φιλτράρουν» τον τεράστιο όγκο πληροφοριών, πράγμα χρήσιμο αναμφισβήτητα. Αλλά εδώ επίσης κρύβεται ένας κίνδυνος: οι άνθρωποι σταδιακά ζουν σε ψηφιακά σύμπαντα που οι αλγόριθμοι έχουν δημιουργήσει για τη διευκόλυνση της ζωής μας. Αλλά το τίμημα είναι ότι έτσι περιορίζεται η οπτική γωνία των ανθρώπων, οι πεποιθήσεις τους «στενεύουν», οι υπάρχουσες απόψεις τους απλώς αυτοτροφοδοτούνται από την ηχώ τους, που αντανακλάται στους αόρατους τοίχους της ψηφιακής «φυλακής» τους.

Συχνά οι αλγόριθμοι, όπως αυτοί του Facebook ή του Twitter, δεν μπορούν να διακρίνουν την αλήθεια από το ψέμα, καθώς κρίνουν με βάση πόσο δημοφιλής είναι μια πληροφορία (ή μάλλον παραπληροφόρηση) που διαδίδεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έτσι, όπως φάνηκε και στην πρόσφατη προεκλογική εκστρατεία στις ΗΠΑ, οι ψευδο-ειδήσεις εξαπλώνονται σαν πυρκαγιά και η μετα-αλήθεια σκεπάζει την αλήθεια.

Ολοένα περισσότερες φωνές ζητούν να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια και έλεγχος πάνω στους αλγόριθμους. Γίνεται αντιληπτό ότι οι αλγόριθμοι -που υποτίθεται αποτελούν ένα εργαλείο αντικειμενικότητας- στην πραγματικότητα ενσωματώνουν τις προκαταλήψεις των δημιουργών τους και άρα κάλλιστα μπορεί να αναπαράγουν τις κοινωνικές αδικίες, το ρατσισμό, το σεξισμό κ.α.

Όπως επεσήμανε μια πρόσφατη έκθεση του Λευκού Οίκου των ΗΠΑ, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, «τα αλγοριθμικά συστήματα δεν είναι αλάνθαστα. Εξαρτώνται από τις ατέλειες των δεδομένων, της λογικής, των πιθανοτήτων και των ανθρώπων που σχεδιάζουν τους αλγόριθμους». Γι' αυτό, προειδοποίησε ότι «οι αλγόριθμοι μπορεί συστηματικά να θέτουν σε μειονεκτική θέση συγκεκριμένες ομάδες».

Οι αλγόριθμοι καλούνται να απαντήσουν σε δύσκολα ερωτήματα, που δεν είναι δυνατό να έχουν μία και μοναδική αντικειμενική «λύση». Για παράδειγνμα, το ερώτημα «ποιόν πρέπει να προσλάβει η επιχείρηση;» αναπόφευκτα οδηγεί σε μια υποκειμενική, ανοικτή και αξιολογική απάντηση, ανάλογα με την ηθική και τα κριτήρια κάθε ανθρώπου. Με άλλα λόγια υπάρχουν πολλές «λύσεις». Όμως ο αλγόριθμος μπορεί να έχει «διδαχθεί» να προτιμά μια συγκεκριμένη απάντηση-λύση (π.χ. τους χριστιανούς λευκοούς άνδρες και όχι τιςω μουσουλμάνες μαύρες γυναίκες), την οποία μάλιστα «ντύνει» με τον μανδύα της αντικειμενικότητας.

Με άλλα λόγια, οι αλγόριθμοι μπορούν να πάρουν κακές αποφάσεις, που έχουν σοβαρές επιπτώσεις στις ανθρώπινες ζωές. Όμως οι δημιουργοί των αλγόριθμων -ιδίως οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας- είναι πολύ μυστικοπαθείς για το πώς δουλεύουν οι αλγόριθμοί τους, προκειμένου να αποτρέψουν την αντιγραφή τους από τους ανταγωνιστές τους.

Μια ανεξάρτητη Ρυθμιστική Αρχή για τους αλγόριθμους

Γι' αυτό, όσοι συνειδητοποιούν το πρόβλημα, ζητούν πλέον να μπουν στο μικροσκόπιο των κρατών και των κοινωνιών οι αλγόριθμοι και η τεχνητή νοημοσύνη. Μια ενδιαφέρουσα ιδέα είναι να δημιουργηθεί μια ανεξάρτητη ρυθμιστική-εποπτική Αρχή, που θα προάγει τη διαφάνεια και καταπολεμήσει την εγγενή μονομέρεια ή αδικία που κρύβεται στους αλγόριθμους. Η Αρχή αυτή θα διασφαλίζει ότι δεν θα γίνονται αυτόματες αλγοριθμικές διακρίσεις σε βάρος ανθρώπων και θα δέχεται σχετικά παράπονα από πολίτες που νιώθουν θύματα τέτοιων άδικων αποφάσεων σε βάρος τους.

Παράλληλα, προτείνεται να ενισχυθούν οι υπάρχοντες νόμοι για την προστασία των καταναλωτών και των προσωπικών δεδομένων, κάτι στο οποίο πρωτοστατεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, που θα θέσει σε εφαρμογή νέα νομοθεσία από το 2018.

Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανονισμοί θα δίνουν στους πολίτες «το δικαίωμα στην εξήγηση», έτσι ώστε να απαιτούν να μάθουν γιατί το αυτόματο υπολογιστικό σύστημα, δηλαδή ο αλγόριθμος, αποφάσισε έτσι (π.χ. μια απόλυση) και όχι αλλιώς. Αν και υπάρχει μια πρακτική δυσκολία: ακόμη και να το ήθελαν οι δημιουργοί τους, είναι αμφίβολο κατά πόσο μπορούν και οι ίδιοι να εξηγήσουν πάντοτε πώς δουλεύουν τελικά οι εξελιγμένοι αλγόριθμοι «βαθιάς μάθησης», οι οποίοι επιτρέπουν στο μηχάνημα (υπολογιστή, ρομπότ κ.α.) να μαθαίνει και να αποφασίζει μόνο του.

Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να ενταθεί ο δημόσιος διάλογος και η ενημέρωση της κοινής γνώμης για το τι διακυβεύεται, καθώς οι αλγόριθμοι διευρύνουν συνεχώς την επικράτειά τους - χωρίς βεβαίως να μετατραπούν σε αποδιοπομπαίο τράγο για όλα τα κακά της κοινωνίας, τα οποία σε τελευταία ανάλυση είναι ανθρώπινα.

topontiki.gr

Translate this Page

 

Ροή Ειδήσεων - Newsfeed

Τέλος τα capital controls για τις αναλήψεις μετρητών

Απελευθερώνονται πλήρως οι αναλήψεις μετρητών στην Ελλάδα από την 1η Οκτωβρίου σύμφωνα με νέα...

Μετά την Κουρσεβέλ το Μυκονιάτικο Νammos πάει Μαϊάμι!

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού σκοπεύει να επεκταθεί το γνωστό Nammos της Μυκόνου, μετά την...

29 χρόνια από την άνανδρη δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη από την «17 Νοέμβρη» [pics & Videos]

Θλιβερή επέτειος.... Ήταν σαν σήμερα στις 26 Σεπτεμβρίου του 1989 όταν τρεις ένοπλοι πυροβόλησαν...

Πρωτοσέλιδα

Best of Mykonos Ticker

Ποιες χώρες απογείωσαν τον ελληνικό τουρισμό

Στα 3,38 δισ. ευρώ αυξήθηκαν οι ταξιδιωτικές εισπράξεις τον Ιούλιο, με άνοδο της εισερχόμενης κίνησης κατά 7,7%. Η... επέλαση των Γερμανών και η μείωση των αφίξεων από Ρωσία-Βρετανία. Ενισχύθηκε...

Στην Μύκονο την Πέμπτη 20 Σεπτεμβρίου ο ημιτελικός διαγωνισμός για την ανάδειξη του υποψηφίου European Young Chef Award 2018

Θέλεις να είσαι αυτός που θα εκπροσωπήσει την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, στον Ευρωπαϊκό Διαγωνισμό European Young Chef Award 2018, ο οποίος θα διεξαχθεί 25-26 Νοεμβρίου 2018 στο Galway, στην...

Ευχές του Αντιπεριφερειάρχη Ν. Αιγαίου Γιάννη Φλεβάρη για το νέο Δικαστικό έτος

Το νέο δικαστικό έτος μόλις ξεκίνησε. Ο Αντιπεριφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου κ. Γιάννης Φλεβάρης, μέλος και ο ίδιος του Δικηγορικού Συλλόγου Ρόδου, με την ευκαιρία της νέας δικαστικής χρονιάς εύχεται...

Fraport Greece : Αύξηση τελών ανά επιβάτη μετά τα έργα

Ο επικεφαλής της Fraport στην Ελλάδα δεν προσδιόρισε το ύψος στο οποίο θα διαμορφωθούν οι νέες χρεώσεις, υπενθυμίζοντας ότι από τη σύμβαση προβλέπεται ότι μπορούν να φτάσουν έως και τα €18,5 ανά...

Αποκάλυψη: Πού οδήγησε η μη «αναχαίτιση» των τουρκικών NAVTEX στο Αιγαίο - Τα Διεθνή Χωρικά Υδατα έγιναν... τουρκικά!

Με φαινομενικά «αθώες» ΝAVTEX η Τουρκία έχει ξεκινήσει  να ροκανίζει τη διεθνή θάλασσα του Αιγαίου με δόλιο στόχο να την μετατρέψει σε τουρκική κυριαρχία και επικράτεια, βασιζόμενη στην...

Στην 83η ΔΕΘ ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Γιάννης Φλεβάρης

Οι τοπικές επιχειρήσεις του Νοτίου Αιγαίου και οι επιχειρηματίες μας απέδειξαν στην 83η Έκθεση Θεσσαλονίκης ότι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, όπως διαπίστωσε ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Γιάννης Φλεβάρης...

Moody’s και Παγκόσμια Τράπεζα «θολώνουν» το επενδυτικό αφήγημα του κ. Τσίπρα

* Γράφει ο Κώστας Μήλας Μόλις δημοσιεύθηκαν, από την World Bank, νέα συγκριτικά στοιχεία για το 2017 τα οποία συνηγορούν στο ότι οι (όποιες) επενδύσεις δεν θα «εκτινάξουν» το ελατήριο της ελληνικής...

Επτά προγράμματα για καινοτομία στις Περιφέρειες

Σε εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για επτά περιφερειακά προγράμματα συνολικού προϋπολογισμού 22 εκατ. ευρώ. Ποιες δράσεις είναι ενεργές και ποιες επιχειρήσεις μπορούν να αιτηθούν...

Γιατί δεν θα γίνουν μαθήματα στα σχολεία στις 28 Σεπτεμβρίου [Έγγραφο]

Δεν θα γίνουν μαθήματα στα σχολεία στις 28 Σεπτεμβρίου - Δείτε γιατί - «5η Πανελλήνια Ημέρα Σχολικού Αθλητισμού - Ευρωπαϊκή Ημέρα Σχολικού Αθλητισμού 2018» - «Ας Κινηθούμε» λέει το Υπουργείο...

«Μπλόκο» στις νέες αντικειμενικές αξίες με προσφυγές στο ΣτΕ

Η Ενωση Ιδιοκτητών Ψυχικού κατέθεσε προσφυγή και με βάση τα στοιχεία που κατέθεσε από το Μητρώο Αξιών Μεταβιβάσεων Ακινήτων του υπουργείου Οικονομικών, οι τιμές της αγοράς βρίσκονται σχεδόν...