On 13 October, Mykonos’ municipal technical services and the DEYAM & Civil Protection water utility carried out the first preventive hydraulic intervention of the autumn season at Ornos, one of the Cyclades’ most flood-vulnerable coastal basins. Heavy machinery dug a trench through the beach sand to link trapped stormwater directly to the sea, clearing the outlet before autumn and winter storms could block it with sand and waves.

Στον Ορνό το πρόβλημα δεν είναι μόνο πόση βροχή πέφτει, αλλά αν το νερό έχει πού να πάει. Με χαμηλό υψόμετρο, πυκνό αστικό ιστό και μια θάλασσα που φράζει την έξοδο με άμμο και κύματα, τα όμβρια μπορούν να εγκλωβιστούν μέσα στον οικισμό. Η ΔΕΥΑΜ και η Πολιτική Προστασία άνοιξαν τη διέξοδο πριν από το επεισόδιο και όχι μετά. Το ουσιαστικό ερώτημα για τη Μύκονο δεν είναι αν θα έρθει η πρώτη καταιγίδα, αλλά αν η πρόληψη θα γίνει σταθερή πρακτική της περιόδου, και πόσο καλά θα τεκμηριωθεί.

Χρονισμός: στις 13 Οκτωβρίου, η 1η προληπτική παρέμβαση της περιόδου, ενόψει φθινοπωρινών και χειμερινών φαινομένων.

Ο κίνδυνος: το «Υδραυλικό Φράγμα». Άμμος από τους νοτιάδες και ανύψωση της στάθμης φράζουν την έξοδο των ομβρίων, και η θάλασσα πιέζει προς το δίκτυο (backwater effect).

Η λύση: deep trenching με JCB. Κανάλι στην άμμο με κλίση που βοηθά το νερό να υπερνικήσει τον κυματισμό, με γωνία και βάθος που προσαρμόζονται στον άνεμο και το ύψος κύματος.

Το μήνυμα και ο έλεγχος: μετάβαση από το reactive στο proactive management, με την κατευθυντήρια γραμμή του Δημάρχου Βερώνη και την επιτόπια επίβλεψη του Προέδρου της ΔΕΥΑΜ, Δ. Λαζαρίδη και του Εντεταλμένου Συμβούλου Πολιτικής Προστασίας Μανώλη Κουσαθανά.

Coastal Resilience Mykonos: Η 1η προληπτική παρέμβαση deep trenching στον Ορνό ανοίγει δίοδο εκτόνωσης στη θάλασσα και ενισχύει την προστασία κατοικιών και επιχειρήσεων πριν από τα φθινοπωρινά καιρικά φαινόμενα

MYKONOS / GREECE - Mykonos Ticker

Ο τεχνικός μηχανισμός της ΔΕΥΑΜ και της Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Μυκόνου πραγματοποίησε στις 13 Οκτωβρίου την 1η προληπτική υδραυλική παρέμβαση στην παράκτια ζώνη του Ορνού, ενεργοποιώντας το Πρωτόκολλο Προληπτικής Παρέμβασης & Εκτόνωσης. Στόχος είναι η αντιμετώπιση των ακραίων φθινοπωρινών και χειμερινών καιρικών φαινομένων πριν αυτά εκδηλωθούν. Η δράση έγινε υπό την κατευθυντήρια γραμμή του Δημάρχου Μυκόνου, Χρήστου Βερώνη, και με την επιτόπια επίβλεψη και τον συντονισμό του Δημοτικού Συμβούλου και Προέδρου της ΔΕΥΑΜ, Δημήτρη Λαζαρίδη και του και του Εντεταλμένου Συμβούλου Πολιτικής Προστασίας Μανώλη Κουσαθανά.

JCB στην ακτή του Ορνού την ώρα της εκσκαφής. ALT: «Deep trenching ΔΕΥΑΜ στον Ορνό Μυκόνου, 13 Οκτωβρίου».

Γιατί ο Ορνός είναι ευάλωτος στις πλημμύρες;

Από την οπτική της Ακτομηχανικής και της Υδραυλικής Μηχανικής, ο όρμος του Ορνού συνιστά μία από τις πιο ευάλωτες παράκτιες λεκάνες απορροής των Κυκλάδων. Η μορφολογία της ακτής, η αστική πυκνότητα και οι υδρολογικές δυναμικές συνθέτουν ένα απαιτητικό περιβάλλον:

Εξαιρετικά χαμηλό υψόμετρο: η ελάχιστη απόκλιση από τη μέση στάθμη της θάλασσας (MSL) κάνει τη φυσική βαρυτική απορροή των ομβρίων οριακή έως ανεπαρκή σε βροχοπτώσεις υψηλής έντασης.

Περιορισμός φυσικών διόδων απορροής: η ιστορική ανάπτυξη του αστικού ιστού έχει συμπιέσει τις φυσικές εκβολές των ρεμάτων, γεγονός που κάνει αναγκαία την τεχνητή διαχείριση της παροχετευτικότητας.

Αντίστροφη υδραυλική πίεση (backwater effect): σε θαλασσοταραχή, το θαλάσσιο μέτωπο πιέζει προς το εσωτερικό του δικτύου ομβρίων και αναστέλλει την ελεύθερη εκροή.

Τι είναι το «Υδραυλικό Φράγμα» (Hydraulic Barrier Effect);

Στα παράκτια υδραυλικά έργα, το «Υδραυλικό Φράγμα» εκδηλώνεται όταν η ενέργεια των κυμάτων και η ανύψωση της θαλάσσιας στάθμης (storm surge) φράζουν την έξοδο των καναλιών απορροής. Η διαδικασία έχει τρία στάδια:

1. Συσσώρευση άμμου και κυματισμού: οι ισχυροί νοτιάδες μεταφέρουν σημαντικό όγκο ιζημάτων στην ακτή και δημιουργούν φυσικά αναχώματα (sand bars).

2. Εγκλωβισμός υδάτων στον αστικό ιστό: η αδυναμία εκβολής προκαλεί ταχεία άνοδο της στάθμης στο εσωτερικό δίκτυο και απειλεί κατοικίες, υποδομές και τοπικές επιχειρήσεις.

3. Ανάγκη τεχνητής αποσυμπίεσης: η προληπτική παρέμβαση λειτουργεί ως μηχανισμός εκτόνωσης και αποκαθιστά τη διαδρομή εκροής πριν από την αιχμή της καταιγίδας.

Πώς εφαρμόστηκε το deep trenching στο πεδίο;

Τα βαρέα μηχανήματα έργου (JCB) και τα εξειδικευμένα συνεργεία εφάρμοσαν στοχευμένες τεχνικές Coastal Trenching & Flow Assurance:

•    Βαθιά εκσκαφή (Deep Trenching): διάνοιξη τεχνητού καναλιού ορθογωνικής ή τραπεζοειδούς διατομής στην άμμο, που συνδέει απευθείας το σημείο συγκέντρωσης των ομβρίων με τη θάλασσα.

•    Βέλτιστη υδραυλική κλίση: διαμόρφωση της πυθμενικής κλίσης ώστε τα νερά να αποκτούν την κινητική ενέργεια που χρειάζεται για να υπερνικήσουν την αντίθετη δύναμη του κυματισμού.

•    Διασφάλιση συνεχούς ροής (Flow Assurance): ανοικτή «λεωφόρος» εκτόνωσης που συνδέει τις σταθερές τσιμεντένιες υποδομές και τις σχάρες με τη θάλασσα.

•    Δυναμική προσαρμογή (Active Field Monitoring): η γωνία και το βάθος εκσκαφής προσαρμόζονται συνεχώς στο πεδίο, ανάλογα με τη διεύθυνση του ανέμου και το ύψος του κύματος.

«Η παρέμβαση προσαρμόστηκε δυναμικά στα δεδομένα του πεδίου, διασφαλίζοντας τη λειτουργική συνέχεια της περιοχής και θωρακίζοντας τον Ορνό απέναντι σε επαναλαμβανόμενα ακραία καιρικά φαινόμενα.»
- Πηγές ΔΕΥΑΜ & Πολιτικής Προστασίας

Από την αντίδραση στην πρόληψη: τι σηματοδοτεί η στρατηγική της Δημοτικής Αρχής;

Η επιχειρησιακή τακτική της Διοίκησης Βερώνη παρουσιάζεται ως αλλαγή παραδείγματος στην τοπική αυτοδιοίκηση:

•    Από το reactive στο proactive management: αντί για το παραδοσιακό μοντέλο της εκ των υστέρων διαχείρισης καταστροφών, υιοθετείται ο προληπτικός σχεδιασμός θωράκισης.

•    Πολιτική Προστασία και ανθεκτικότητα (resilience): η παρουσία των δημοτικών αρχών και της ΔΕΥΑΜ στο πεδίο ενισχύει, σύμφωνα με τη Διοίκηση, το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών και των επαγγελματιών της περιοχής.

•    Ετοιμότητα από την αρχή της περιόδου: η πρώτη παρέμβαση γίνεται στις αρχές του φθινοπώρου, ώστε το κανάλι εκτόνωσης να είναι έτοιμο πριν από τις έντονες βροχοπτώσεις.

Q: Ποιος είναι ο στόχος των προληπτικών παρεμβάσεων της ΔΕΥΑΜ;

A: Η προληπτική διάνοιξη καναλιών εκτόνωσης στην άμμο πριν και κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων, ώστε τα νερά να φεύγουν άμεσα και να αποτρέπονται πλημμυρικές ζημιές σε υποδομές και επιχειρήσεις.

Q: Γιατί πλημμυρίζει ο Ορνός;

A: Λόγω χαμηλού υψομέτρου, συμπιεσμένων εκβολών και του backwater effect, όταν η θαλασσοταραχή εμποδίζει την εκροή των ομβρίων.

Q: What is the “Hydraulic Barrier Effect” in Mykonos?

A: It occurs when wave energy and storm surge, together with sand deposits, block the outlet of drainage channels and trap rainwater inside the urban network.

Q: When was the first preventive intervention carried out at Ornos?

A: On 13 October, when the Municipality of Mykonos and DEYAM carried out the first preventive hydraulic intervention of the autumn season.

Η πρώτη παρέμβαση στον Ορνό δείχνει ότι η προετοιμασία για το φθινόπωρο ξεκινά πριν από τα έντονα καιρικά φαινόμενα. Με την εφαρμογή εξειδικευμένων τεχνικών υδρομηχανικής πεδίου (όπως το Deep Trenching και το Flow Assurance), η Δημοτική Αρχή του Χρήστου Βερώνη εξουδετερώνει στην πράξη τον κίνδυνο του «Υδραυλικού Φράγματος». Η μετάβαση από την παραδοσιακή διαχείριση κρίσεων στην ενεργό πρόληψη προστατεύει ουσιαστικά την τοπική κοινωνία, διασφαλίζει τις περιουσίες των πολιτών και εγγυάται τη βιώσιμη λειτουργικότητα του νησιού απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής

Photo Gallery - Deep Trenching στον Ορνό: Η Παρέμβαση στο Πεδίο - Εικόνες από τη διάνοιξη του καναλιού εκτόνωσης στην άμμο