New Local Government Code / Τα καινούργια δεδομένα από τον Νέο Κώδικα ΟΤΑ, για τους Αιρετούς!! Από την αντιμισθία μέχρι τις πειθαρχικές ευθύνες!!

Η Καταστατική Θέση των Αιρετών στον νέο Κώδικα

Η «Καταστατική Θέση των Αιρετών» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια του νέου Κώδικα Δήμων & Περιφερειών (Βιβλίο Β3).

Στο κεφάλαιο αυτό συγκεντρώνονται όλες οι ρυθμίσεις που αφορούν το θεσμικό καθεστώς, τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις, τις διευκολύνσεις και τους περιορισμούς που συνοδεύουν την άσκηση του αιρετού αξιώματος.

Ο νέος Κώδικας επιχειρεί να εξορθολογήσει ένα κατακερματισμένο έως σήμερα πλαίσιο, συγκεντρώνοντας σε ενιαίο κείμενο όσα ορίζουν οι σύγχρονες ανάγκες της Αυτοδιοίκησης.

Η ιδιότητα του αιρετού - αρχές και θεσμικό πλαίσιο

Το Βιβλίο Β3 ορίζει ότι ο αιρετός:

• εκπροσωπεί το σύνολο του Δήμου ή της Περιφέρειας, όχι μόνο την εκλογική του περιφέρεια,
• δεσμεύεται από την αρχή της διαφάνειας,
• έχει υποχρέωση λογοδοσίας,
• οφείλει να λειτουργεί εντός των ορίων νομιμότητας και χρηστής διοίκησης,
• υπόκειται σε πειθαρχική ευθύνη, σε περιπτώσεις παράβασης καθήκοντος.

Ως αιρετοί νοούνται:

Δήμαρχοι, Αντιδήμαρχοι, Δημοτικοί Σύμβουλοι, Πρόεδροι Κοινοτήτων, Περιφερειάρχες, Αντιπεριφερειάρχες και Περιφερειακοί Σύμβουλοι.

Η επαγγελματική προστασία των αιρετών

Διευκολύνσεις για εργαζόμενους αιρετούς

Ο Κώδικας ενισχύει σημαντικά τη δυνατότητα των αιρετών που εργάζονται να ασκούν παράλληλα τα καθήκοντά τους:

• Δικαίωμα άδειας για συμμετοχή σε συνεδριάσεις Δημοτικού/Περιφερειακού Συμβουλίου.
• Δικαίωμα ειδικής άδειας για την άσκηση καθηκόντων δημάρχου, αντιδημάρχου ή προέδρου Δ.Σ.
• Προστασία από απόλυση ή δυσμενή μεταβολή των όρων εργασίας λόγω της ιδιότητάς τους.

Αυτό αποτελεί συνέχεια του πλαισίου του ν. 3852/2010 αλλά αποτυπώνεται πλέον συγκεντρωμένο και εκσυγχρονισμένο.

Αποζημίωση και δαπάνες αιρετών

Ο νέος Κώδικας προβλέπει:

• Αντιμισθία για δημάρχους, αντιδημάρχους, περιφερειάρχες, αντιπεριφερειάρχες.
• Αποζημίωση ανά συνεδρίαση για δημοτικούς και περιφερειακούς συμβούλους.
• Ειδική αποζημίωση για συμμετοχή στην υποχρεωτική συνεδρίαση λογοδοσίας (καινοτομία).
• Κάλυψη δαπανών μετακίνησης για εκτός έδρας υποχρεώσεις.

Το νέο στοιχείο είναι ότι για τη συνεδρίαση λογοδοσίας που πραγματοποιείται κάθε 4 μήνες, οι σύμβουλοι μπορούν να λαμβάνουν ειδική αποζημίωση, εφόσον το αποφασίζει το συμβούλιο και υπάρχει σχετική κανονιστική ρύθμιση.

Η αντιμισθία δεν αποτελεί μισθό αλλά αποζημίωση για την άσκηση καθηκόντων και δεν επηρεάζει την επαγγελματική κατάσταση του αιρετού.

Ασυμβίβαστα και κωλύματα

Το Βιβλίο Β3 επαναβεβαιώνει το αυστηρό πλαίσιο των ασυμβίβαστων:

• Αιρετοί δεν μπορούν να αναλαμβάνουν έργα/προμήθειες του δήμου ή της περιφέρειας.
• Απαγορεύεται η συμμετοχή σε εταιρείες που συναλλάσσονται με τον δήμο/περιφέρεια.
• Υφίστανται περιορισμοί σε θέσεις που δημιουργούν σύγκρουση συμφερόντων.

Κυρώσεις: έκπτωση, πειθαρχικός έλεγχος, ακύρωση πράξεων.

Διοικητική υποστήριξη - νέο ενισχυμένο πλαίσιο

Ενισχύεται ο ρόλος της διοίκησης ως υποστηρικτικού μηχανισμού προς το έργο των αιρετών.

Τι προβλέπεται:

• Χορήγηση υπηρεσιακών ηλεκτρονικών διευθύνσεων σε όλους τους αιρετούς.
• Δημοσίευση των e-mails στην ιστοσελίδα του δήμου/περιφέρειας για διαφάνεια.
• Παραχώρηση κατάλληλα εξοπλισμένων χώρων γραφείου στις παρατάξεις στις έδρες των δήμων/περιφερειών.
• Γραμματειακή υποστήριξη όπου το επιτρέπουν οι υπηρεσιακές δυνατότητες.

Δικαιώματα των παρατάξεων - νέες ρυθμίσεις

Σημαντικές αλλαγές:

• Οι παρατάξεις αποκτούν δικαίωμα χώρου και τεχνικής υποστήριξης από τον δήμο/την περιφέρεια.
• Ανεξαρτητοποιημένοι σύμβουλοι μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να δημιουργήσουν νέα παράταξη μειοψηφίας.
• Η νέα παράταξη μειοψηφίας ΔΕΝ μπορεί ποτέ να καταστεί παράταξη πλειοψηφίας - even αν αριθμητικά την υπερβεί.
• Η νέα παράταξη συμμετέχει στο Προεδρείο και στις επιτροπές υπό όρους.

Αυτά αποτελούν δομικές αλλαγές στον τρόπο διαμόρφωσης των δημοτικών/περιφερειακών ισορροπιών.

Υποχρέωση λογοδοσίας - θεμελιώδης αλλαγή

Ο Κώδικας επιβάλλει:

• Ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας κάθε 4 μήνες για Δήμαρχο/Περιφερειάρχη.
• Ειδική ετήσια δημόσια συνεδρίαση (31 Μαΐου 2ου, 3ου, 4ου έτους).
• Υποχρεωτική συζήτηση θεμάτων που καταθέτουν παρατάξεις.

Η λογοδοσία ενισχύει την πολιτική ευθύνη των αιρετών και την δημοκρατική λειτουργία των οργάνων.

Δεοντολογία, πειθαρχική ευθύνη & κυρώσεις

Ο αιρετός υπόκειται:

• σε πειθαρχική διαδικασία ενώπιον του Επόπτη Νομιμότητας,
• σε έκπτωση σε περιπτώσεις βαριάς παράβασης ή δόλου,
• σε προσωρινή παύση όπου ορίζεται από ειδικές διατάξεις,
• σε ποινικές κυρώσεις εφόσον παραβιάζει τη νομοθεσία της Αυτοδιοίκησης.

Το νέο πειθαρχικό πλαίσιο συνδέεται άμεσα με το Πληροφοριακό Σύστημα Ελέγχου Νομιμότητας (άρθρο Ρ+15), που διασφαλίζει ψηφιακή ιχνηλασιμότητα.

Προστασία προσωπικών δεδομένων & υποχρέωση διαφάνειας

Ο Κώδικας συγχρονίζει τις υποχρεώσεις των αιρετών με:

• τον ν. 4624/2019 για GDPR,
• τον ν. 4727/2020 για Ψηφιακή Διακυβέρνηση,
• την ανάρτηση όλων των αποφάσεων σε ανοικτά δεδομένα.