Postal Voting Procedures / Καθορισμός διαδικασιών και όρων επιστολικής ψήφου - Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε [Έγγραφα]

Η εφαρμογή της επιστολικής ψήφου αποτελεί μια ιστορική τομή στο εκλογικό μας σύστημα, δίνοντας τη δυνατότητα σε χιλιάδες πολίτες να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα απρόσκοπτα, από όποιο σημείο και αν βρίσκονται. Ωστόσο, για να διασφαλιστεί το αδιάβλητο της διαδικασίας, απαιτείται αυστηρή τήρηση των κανονισμών. Στο παρόν άρθρο, αναλύουμε διεξοδικά τον καθορισμό διαδικασιών και όρων επιστολικής ψήφου, εξηγώντας βήμα προς βήμα πώς λειτουργεί το σύστημα, ποιοι είναι οι δικαιούχοι και ποιες ακριβώς προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται για μια έγκυρη και ασφαλή ψηφοφορία.

Δύο αποφάσεις του Υπουργείου Εσωτερικών συνθέτουν ένα σαφές και συνεκτικό πλαίσιο για την εφαρμογή της επιστολικής ψήφου και τη συμμετοχή των εκλογέων του εξωτερικού στις βουλευτικές εκλογές

Πρόκειται για παρεμβάσεις που δεν περιορίζονται σε τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά αποτυπώνουν μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της εκλογικής διαδικασίας με όρους ψηφιακής διακυβέρνησης, ασφάλειας και διαφάνειας.

Στην πρώτη απόφαση, το Υπουργείο Εσωτερικών προχωρά στον πλήρη καθορισμό των τεχνικών χαρακτηριστικών της επιστολικής ψήφου, ρυθμίζοντας από το ίδιο το ψηφοδέλτιο έως και τα ειδικά συστήματα ασφαλείας των φακέλων.

Το ψηφοδέλτιο ορίζεται σε συγκεκριμένες διαστάσεις (Α4), με αυστηρά δομημένη μορφή, σαφείς οδηγίες προς τον εκλογέα και τυποποιημένη διάταξη των συνδυασμών, γεγονός που διασφαλίζει την ομοιομορφία και την αποφυγή λαθών κατά την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος.

Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους φακέλους ψηφοφορίας, οι οποίοι ενσωματώνουν προηγμένα χαρακτηριστικά γνησιότητας, όπως υδατογραφήματα, ειδικά μελάνια, γραμμικά μοτίβα τύπου Guilloche και στοιχεία που καθίστανται ορατά μόνο υπό υπεριώδη ακτινοβολία.

Η επιλογή αυτών των τεχνικών δεν είναι τυχαία. Αντιθέτως, αποσκοπεί στην ενίσχυση της αξιοπιστίας της διαδικασίας και στην αποτροπή φαινομένων νοθείας ή παραποίησης, ειδικά σε ένα σύστημα όπως η επιστολική ψήφος, όπου η φυσική παρουσία του εκλογέα απουσιάζει.

Το Υπουργείο επιχειρεί να δημιουργήσει ένα “κλειστό” και ελεγχόμενο σύστημα, όπου κάθε στάδιο -από την αποστολή έως την παραλαβή- είναι ιχνηλάσιμο και ασφαλές.

Η δεύτερη απόφαση, εισάγει συμπληρωματικά, ένα πλήρως ψηφιοποιημένο πλαίσιο για την εγγραφή των εκλογέων του εξωτερικού στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους.

Εδώ, η καινοτομία εντοπίζεται κυρίως στον τρόπο πιστοποίησης της ταυτότητας των πολιτών. Οι εκλογείς μπορούν είτε να χρησιμοποιούν τους κωδικούς taxisnet είτε να πιστοποιούνται μέσω συνδυασμού στοιχείων διαβατηρίου και ταυτότητας, με τη διαδικασία να περιλαμβάνει ακόμη και βιομετρική ταυτοποίηση και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης για την επαλήθευση προσώπου και εγγράφων.

Η διαδικασία εγγραφής πραγματοποιείται μέσω της πλατφόρμας του gov.gr, όπου τα στοιχεία των εκλογέων αντλούνται και διασταυρώνονται αυτόματα από υφιστάμενα μητρώα, ενώ η επικοινωνία επιβεβαιώνεται με κωδικούς μιας χρήσης (OTP).

Παράλληλα, οι εκλογείς καλούνται να επιλέξουν τον τρόπο άσκησης του εκλογικού τους δικαιώματος -είτε με φυσική παρουσία είτε με επιστολική ψήφο- καθώς και τη διεύθυνση αποστολής του εκλογικού υλικού.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Το Υπουργείο Εσωτερικών αναλαμβάνει τον ρόλο του υπευθύνου επεξεργασίας, ενώ επιβάλλονται αυστηρές προδιαγραφές ασφάλειας, καταγραφής και ιχνηλασιμότητας των δεδομένων, σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR). Ταυτόχρονα, προβλέπεται η αποθήκευση στοιχείων ταυτοποίησης έως και για δέκα έτη, γεγονός που ενισχύει τον έλεγχο αλλά ταυτόχρονα εγείρει και ζητήματα διαχείρισης προσωπικών δεδομένων σε βάθος χρόνου.

Συνολικά, οι αποφάσεις αυτές αποτυπώνουν μια σαφή στρατηγική κατεύθυνση: την ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην εκλογική διαδικασία με στόχο τη διευκόλυνση της συμμετοχής, ιδίως των Ελλήνων του εξωτερικού, χωρίς όμως να τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια και η ακεραιότητα της ψήφου.

Ταυτόχρονα, αναδεικνύουν τις νέες προκλήσεις που συνοδεύουν την ψηφιοποίηση της δημοκρατίας, όπως η προστασία των δεδομένων, η εμπιστοσύνη των πολιτών και η ανάγκη για διαρκή τεχνική εποπτεία.

Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς ένα πιο σύγχρονο εκλογικό σύστημα, το οποίο όμως θα κριθεί στην πράξη, τόσο ως προς την αποτελεσματικότητά του όσο και ως προς την αποδοχή του από το εκλογικό σώμα.

Δείτε τις αποφάσεις στα παρακάτω αρχεία

Καθορισμός i) λεπτομερειών και λοιπών χαρακτηριστικών του ψηφοδελτίου επιστολικής ψήφου, ii) περιεχομένου έντυπου αίτησης – υπεύθυνης δήλωσης επιστολικής ψήφου του άρθρου 12 του ν. 5083/2024, iii) τύπου και διαστάσεων φακέλων ψηφοφορίας επιστολικής ψήφου της παρ. 5 του άρθρου 12 του ν.5083/2024 και iv) περιεχομένου ειδικών φακέλων ψηφοφορίας, κατά τις βουλευτικές εκλογές.

Καθορισμός της διαδικασίας υποβολής αίτησης εγγραφής στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού, τροποποίησης και ακύρωσής της, του τρόπου πιστοποίησης του εκλογέα, ζητημάτων προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και κάθε άλλης αναγκαίας τεχνικής λεπτομέρειας για την εφαρμογή των παρ. 1,2 και 3 του άρθρου 4 του ν.4648/2019 (Α’ 205)