Anti-Corruption Transparency / Έρχεται «Διαύγεια» για τις υποθέσεις διαφθοράς! Ενιαία πλατφόρμα, θα καταγράφει και υποθέσεις για πολιτικά πρόσωπα!

Ένα αποφασιστικό βήμα προς τη διαφάνεια πραγματοποιείται με τη δημιουργία μιας νέας ψηφιακής πλατφόρμας, που υπόσχεται να λειτουργήσει ως «Διαύγεια» για τις υποθέσεις διαφθοράς. Μέσα από τη στενή συνεργασία των υπουργείων Δικαιοσύνης και Προστασίας του Πολίτη, σχεδιάζεται ένα Ενιαίο Μητρώο σε μία κοινή βάση δεδομένων, όπου θα καταγράφονται και θα παρακολουθούνται όλες οι σχετικές υποθέσεις. Αυτό το νέο ψηφιακό εργαλείο φιλοδοξεί να βάλει τέλος στην αποσπασματική πληροφόρηση, επιταχύνοντας τις διαδικασίες ελέγχου και ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στους θεσμούς.

Θα καταγράφονται όλες οι υποθέσεις διαφθοράς, ακόμη και για πολιτικά πρόσωπα και το στάδιο που βρίσκεται η ποινική διερεύνηση

Νέα ψηφιακή πλατφόρμα που φιλοδοξεί να δώσει τέλος στα «σκιώδη» σημεία στις υποθέσεις διαφθοράς ιδρύεται από το υπουργείο Δικαιοσύνης, σε συνεργασία με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.

Στόχος του Ενιαίου Μητρώου Υποθέσεων Διαφθοράς είναι η αδιάλειπτη καταγραφή των ποινικών υποθέσεων διαφθοράς, προκειμένου οι Αρχές «να μη χάνονται στη μετάφραση». Δηλαδή ανεξαρτήτως του ποια υπηρεσία χειρίζεται μία υπόθεση να υπάρχει κεντρικός έλεγχος μέσω μίας πλατφόρμας που θα αποτελεί την ελληνική «βίβλο» για τη διαφθορά.

Για να γίνει αυτό θα ζητούνται στοιχεία από τη Βουλή (για τις υποθέσεις που αφορούν σε πολιτικούς και εμπίπτουν στο νόμο περί ευθύνης υπουργών), από τα δικαστήρια και τις Εισαγγελίες, από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, από την ΑΑΔΕ, από τις αστυνομικές Αρχές και από τη Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων.

Ένα νέο κεφάλαιο στη μάχη κατά της διαφθοράς επιχειρεί να ανοίξει η Πολιτεία με τη δημιουργία του Ενιαίου Ψηφιακού Μητρώου παρακολούθησης ποινικών υποθέσεων διαφθοράς, ενός ηλεκτρονικού συστήματος που φιλοδοξεί να καταγράψει για πρώτη φορά τη συνολική διαδρομή κάθε υπόθεσης από τη στιγμή που ξεκινά η διερεύνησή της μέχρι την οριστική δικαστική κατάληξη.

Κεντρική παρακολούθηση όλων των υποθέσεων διαφθοράς

Οι χειριστές της πλατφόρμας θα είναι εξουσιοδοτημένοι υπάλληλοι των αρμόδιων φορέων που θα έχουν μοναδικούς κωδικούς πρόσβασης κατόπιν ειδικής εξουσιοδότησης. Στην καταχώρηση των υποθέσεων θα υπάρχει κατηγοριοποίηση. Θα αναφέρονται τα αδικήματα διαφθοράς, ο αριθμός των κατηγορουμένων, η βαρύτητα της διαφθοράς με κριτήριο εάν το παράνομο όφελος είναι άνω ή κάτω από το 1.000.000 ευρώ, τα προληπτικά μέτρα δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων και οι ποινές ή τα μέτρα που έχουν επιβληθεί.

Ειδική καταγραφή για υποθέσεις πολιτικών προσώπων

Όσον αφορά στις υποθέσεις διαφθοράς που αφορούν σε πολιτικά πρόσωπα και εμπίπτουν στο νόμο περί ευθύνης υπουργών, τα αρμόδια στελέχη της Βουλής θα πρέπει να καταχωρούν τις παρακάτω ενέργειες: τη σύσταση της επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, το πέρας της προκαταρκτικής εξέτασης, τη διαβίβαση πορίσματος προς την Ολομέλεια με την πρόταση άσκησης ποινικής δίωξης, την άσκηση ποινικής δίωξης ή αρχειοθέτηση, την κλήρωση των μελών του ειδικού δικαστικού συμβουλίου και τη διαβίβαση της υπόθεσης στον Άρειο Πάγο.

Στα σχετικά έγγραφα αναφέρεται αναλυτικότερα ότι σκοπός της δημιουργίας του μητρώου διαφθοράς είναι «η καταγραφή των υποθέσεων διαφθοράς προκειμένου να επιτευχθεί η συστηματική παρακολούθηση της πορείας των υποθέσεων αυτών, η συγκέντρωση και παραγωγή στατιστικών δεδομένων, η εξαγωγή συμπερασμάτων για τη βέλτιστη εφαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου για την πάταξη της διαφθοράς, η διασφάλιση της αποτελεσματικότερης και ταχύτερης απονομής της ποινικής δικαιοσύνης και η εμπέδωση του αισθήματος ασφάλειας δικαίου».

Από τη Βουλή μέχρι τις εισαγγελικές αρχές

Το νέο μητρώο δεν αφορά έναν μόνο φορέα. Δημιουργεί μια κοινή ψηφιακή υποδομή στην οποία θα συμμετέχουν όλες οι κρίσιμες υπηρεσίες που εμπλέκονται στην αποκάλυψη και την εκδίκαση υποθέσεων διαφθοράς.

Η Βουλή των Ελλήνων θα καταχωρίζει τις υποθέσεις που υπάγονται στο άρθρο 86 του Συντάγματος, δηλαδή τις διαδικασίες που αφορούν κυβερνητικά πρόσωπα.

Τα δικαστήρια και οι εισαγγελικές αρχές θα ενημερώνουν το σύστημα για την πορεία των δικογραφιών, από την ανάθεση σε εισαγγελικό λειτουργό και την προκαταρκτική εξέταση μέχρι την άσκηση ποινικής δίωξης, την παραπομπή σε δίκη και την τελική απόφαση.

Στον ίδιο μηχανισμό εντάσσονται η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της ΑΑΔΕ, οι αστυνομικές αρχές και η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων των Σωμάτων Ασφαλείας.

Κάθε φορέας αποκτά συγκεκριμένη υποχρέωση ενημέρωσης. Οι καταχωρίσεις θα πρέπει να γίνονται άμεσα και σε κάθε περίπτωση μέσα σε πέντε εργάσιμες μέρες από κάθε διαδικαστική πράξη.

Μοναδικός αναγνωριστικός κωδικός

Κεντρικό στοιχείο του νέου συστήματος είναι η δημιουργία μοναδικού αναγνωριστικού κωδικού για κάθε υπόθεση διαφθοράς. Ο συγκεκριμένος κωδικός θα ακολουθεί τον φάκελο σε όλη τη διαδρομή του, από το πρώτο στάδιο της διερεύνησης μέχρι την αμετάκλητη ολοκλήρωση της υπόθεσης.

Το μητρώο δεν θα αποτελεί δημόσια βάση δεδομένων με ονόματα και προσωπικά στοιχεία. Η καταχώριση θα γίνεται με διαδικασία ψευδοανωνυμοποίησης ώστε να προστατεύονται η μυστικότητα των ερευνών και τα δικαιώματα των εμπλεκομένων προσώπων.

Η λογική είναι διαφορετική: το κράτος δεν επιδιώκει να δημοσιοποιεί πρόσωπα, αλλά να παρακολουθεί τη διαδρομή των υποθέσεων.

Το ψηφιακό αποτύπωμα

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για ηλεκτρονικό ιστορικό ενεργειών, το λεγόμενο audit trail. Κάθε είσοδος χρήστη στο σύστημα, κάθε καταχώριση, κάθε τροποποίηση δεδομένων και κάθε αναζήτηση θα καταγράφεται ηλεκτρονικά. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένα πλήρες ψηφιακό αποτύπωμα για τη λειτουργία του μητρώου και τον τρόπο με τον οποίο οι αρμόδιες υπηρεσίες διαχειρίζονται τις υποθέσεις.

Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα διαλειτουργικότητας με άλλα πληροφοριακά συστήματα ώστε να υπάρχουν αυτόματη λήψη και επιβεβαίωση στοιχείων που απαιτούνται για την παρακολούθηση των φακέλων.

Ο χάρτης των αδικημάτων σε πραγματικό χρόνο

Το πιο σημαντικό ίσως στοιχείο του νέου συστήματος είναι η δυνατότητα παραγωγής στατιστικών δεδομένων.

Για πρώτη φορά θα μπορεί να υπάρχει συγκεντρωτική εικόνα για τον αριθμό των υποθέσεων διαφθοράς, το είδος των αδικημάτων, τους φορείς που χειρίζονται κάθε υπόθεση, τις εκκρεμείς διαδικασίες, τον χρόνο ολοκλήρωσης των σταδίων και τα αποτελέσματα των δικαστικών διαδικασιών.

Το μητρώο θα μπορεί επίσης να καταγράφει την οικονομική διάσταση των υποθέσεων με ειδική αναφορά σε περιπτώσεις όπου το οικονομικό όφελος ή η ζημία ξεπερνά το 1 εκατ. ευρώ.

Θα αποτυπώνονται ακόμη δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, μέτρα δικονομικού καταναγκασμού, ποινές και τρόποι έκτισής τους.

Θα αποκαλύψει πού λιμνάζουν οι υποθέσεις;

Η δημιουργία του Ενιαίου Ψηφιακού Μητρώου αποτελεί μια σημαντική θεσμική αλλαγή. Η τεχνολογία δίνει πλέον τη δυνατότητα να υπάρχει μια συνολική εικόνα για ένα πεδίο όπου μέχρι σήμερα οι πληροφορίες παρέμεναν κατακερματισμένες.

Το κρίσιμο σημείο όμως βρίσκεται στην εφαρμογή. Το νέο εργαλείο θα πρέπει να αποδείξει αν μπορεί να απαντήσει σε ερωτήματα που απασχολούν διαχρονικά την κοινωνία: Πόσες υποθέσεις παραμένουν ανοιχτές; Πού καθυστερούν οι διαδικασίες; Πόσος χρόνος απαιτείται μέχρι μια υπόθεση να φτάσει στην τελική κρίση;

Η ψηφιακή καταγραφή δεν εξαφανίζει τη διαφθορά.

Δημιουργεί όμως έναν μηχανισμό παρακολούθησης που μπορεί να δείξει για πρώτη φορά ολόκληρη τη διαδρομή μιας υπόθεσης.

Το επόμενο βήμα είναι το πιο κρίσιμο: να αποδειχτεί αν το νέο ψηφιακό εργαλείο θα περιοριστεί στην καταγραφή των υποθέσεων ή θα γίνει ο μηχανισμός που θα αποκαλύπτει πού καθυστερούν και γιατί οι μεγάλες δικογραφίες.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν το νέο σύστημα θα καταφέρει να φωτίσει εκείνο το κομμάτι της δικαιοσύνης που επί χρόνια παραμένει δύσκολο να αποτυπωθεί: τις υποθέσεις που ξεκινούν, ερευνώνται, αλλά καθυστερούν να φτάσουν μέχρι την τελική κρίση!!!