Turkey Blue Homeland Bill / ΑΟΖ 200 μιλίων προβλέπει το νομοσχέδιο της Τουρκίας για τη «Γαλάζια Πατρίδα» & βάζει φωτιά σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο! Τα Ελληνικά νησιά στο στόχαστρο & οι γκρίζες ζώνες [Bloomberg]

Νέα δεδομένα και έντονη ανησυχία στην Αθήνα προκαλεί το νέο νομοσχέδιο της Τουρκίας, το οποίο επιδιώκει να κάνει νόμο του κράτους το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Bloomberg, ο σχεδιασμός της Άγκυρας προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη διεκδίκηση ΑΟΖ 200 μιλίων, δυναμιτίζοντας εκ νέου το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το υπουργείο Εξωτερικών και η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς η Τουρκία επαναφέρει επικίνδυνα στο τραπέζι το ζήτημα των αποκαλούμενων «γκρίζων ζωνών». Ποια είναι, όμως, τα ελληνικά νησιά που οι Τούρκοι εντάσσουν σε αυτή τη διεκδίκηση και πώς διαμορφώνεται το γεωπολιτικό σκηνικό στο Αιγαίο;

Τουρκικές πηγές κάνουν λόγο για απάντηση στις διεκδικήσεις της Ελλάδας και της Κύπρου σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο - Το κυβερνών κόμμα της Τουρκίας σχεδιάζει να δώσει υπερεξουσίες και να εδραιώσει την εξουσία του Ερντογάν με την κήρυξη ΑΟΖ 200 ναυτικών μιλίων σε αμφισβητούμενα ύδατα

(Bloomberg) - Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιδιώκει να του εκχωρήσει την εξουσία ανακήρυξης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), η οποία θα εκτείνεται έως και 200 ναυτικά μίλια (370 χιλιόμετρα) από τις τουρκικές ακτές, σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση του ζητήματος.

Μια τέτοια κίνηση εγείρει τουρκικά δικαιώματα όσον αφορά την αλιεία, τις εξορύξεις και τις γεωτρήσεις, καθώς και τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων, ακόμη και σε αμφισβητούμενα ύδατα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Ελλάδα και η Κύπρος, κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προβάλλουν αλληλεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις.

Στόχος αυτής της κίνησης της Τουρκίας είναι να απαντήσει στις αξιώσεις της Ελλάδας και της Κύπρου στα πλούσια σε φυσικό αέριο ύδατα της Ανατολικής Μεσογείου, στέλνοντας παράλληλα το μήνυμα ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να παραγκωνιστεί, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Η σύγκρουση με το Διεθνές Δίκαιο και η άρνηση της UNCLOS

Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) επιτρέπει στα παράκτια κράτη να θεσπίζουν Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες εύρους έως και 200 ναυτικών μιλίων, με την προϋπόθεση ότι σε περιπτώσεις αλληλεπικαλυπτόμενων διεκδικήσεων απαιτείται η σύναψη διμερών συμφωνιών.

Σημειώνεται ωστόσο ότι η Τουρκία δεν έχει κυρώσει τη συγκεκριμένη Σύμβαση.

Η Τουρκία, ωστόσο, συνεχίζει να μην αναγνωρίζει τη σύμβαση αυτή, απορρίπτοντας το δικαίωμα των νησιών (όπως η Ελλάδα και η Κύπρος) να διαθέτουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ πέρα από τα χωρικά τους ύδατα. Η τουρκική πλευρά επιμένει προκλητικά ότι οι θαλάσσιες ζώνες πρέπει να υπολογίζονται αποκλειστικά με βάση την ηπειρωτική χώρα, υποβαθμίζοντας την κυπριακή κυριαρχία στα 12 ναυτικά μίλια και στηρίζοντας ταυτόχρονα τις παράνομες αξιώσεις του ψευδοκράτους.

Το αφήγημα της Άγκυρας για Αιγαίο και Κύπρο

Η Τουρκία απορρίπτει την πάγια θέση της Ελλάδας ότι τα θαλάσσια σύνορά της καθορίζονται από τα πολυάριθμα νησιά της, ορισμένα εκ των οποίων βρίσκονται σε πολύ κοντινή απόσταση από τις τουρκικές ακτές. Αντιθέτως, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η υφαλοκρηπίδα θα πρέπει να υπολογίζεται με βάση την ηπειρωτική χώρα.

Επιπλέον, ισχυρίζεται ότι νησιωτικά κράτη, όπως η Κύπρος, έχουν δικαιώματα μόνο εντός των νόμιμων χωρικών τους υδάτων, τα οποία μπορούν να επεκταθούν το πολύ έως τα 12 ναυτικά μίλια. Η αυτοανακηρυχθείσα «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου», η οποία αναγνωρίζεται αποκλειστικά από την Άγκυρα, εγείρει επίσης αξιώσεις επί οποιωνδήποτε ενεργειακών πόρων ανακαλυφθούν στα ανοικτά των κυπριακών ακτών.

Οι ΗΠΑ έχουν παροτρύνει επανειλημμένα την Ελλάδα και την Τουρκία να διατηρήσουν ανοιχτό τον διάλογο καθώς διαχειρίζονται τις διαφορές τους γύρω από τις έρευνες για πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Στο παρελθόν, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε απειλήσει την Τουρκία με επιβολή κυρώσεων για τις δραστηριότητες γεώτρησης σε αμφισβητούμενα ύδατα, έπειτα από ισχυρές πιέσεις της Αθήνας και της Λευκωσίας.

Ιστορικό Πλαίσιο:

Η Κύπρος παραμένει de facto διχοτομημένη από το 1974, όταν ο τουρκικός στρατός κατέλαβε το βόρειο τρίτο του νησιού μετά από απόπειρα πραξικοπήματος που υποστηρίχθηκε από τη στρατιωτική χούντα των Αθηνών, με στόχο την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Η Αθήνα και η Λευκωσία καταδικάζουν τη στρατιωτική επέμβαση της Τουρκίας ως εισβολή, ενώ η Τουρκία υποστηρίζει ότι η επιχείρηση (σ.σ. "ειρηνευτική επιχείρηση" κατά την τουρκική ορολογία) ήταν αναγκαία για την προστασία των Τουρκοκυπρίων.

Οι τρεις άξονες του νομοσχεδίου και η επιχειρησιακή απειλή

Το νομοσχέδιο, που αναμένεται να κατατεθεί στην τουρκική Εθνοσυνέλευση μετά το Μπαϊράμι, τον Ιούνιο του 2026 (μετά την ολοκλήρωση του Μπαϊραμιού), δεν είναι μια απλή νομική τακτοποίηση, αλλά προβάλλεται ως προσπάθεια «νομικής προστασίας» των δικαιωμάτων και συμφερόντων της χώρας στις θαλάσσιες ζώνες της, ως ένα εργαλείο με τριπλή στόχευση.

1. Πρώτον, λειτουργεί ως εσωτερικό αφήγημα για την ενίσχυση της εικόνας της κυβέρνησης ως προστάτη των εθνικών συμφερόντων.
2. Δεύτερον, επιχειρεί να δημιουργήσει μια ψευδαίσθηση νομιμοφάνειας στις μονομερείς διεκδικήσεις της Άγκυρας σε διπλωματικό επίπεδο.
3. Τρίτον, και σημαντικότερο, δημιουργεί μια επιχειρησιακή βάση για μελλοντικές προκλήσεις, καθώς θα χρησιμοποιείται ως «πάτημα» για την έκδοση παράνομων NAVTEX, ερευνών και παρενοχλήσεων κατά ελληνικών και κυπριακών δραστηριοτήτων.

Με τον «Νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας», η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλλει τους δικούς της κανόνες σε ζητήματα που αφορούν την υφαλοκρηπίδα, τα όρια των θαλάσσιων ζωνών και το καθεστώς των νησιών, στοχεύοντας άμεσα στις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» που η ίδια προσπαθεί να δημιουργήσει στο Αιγαίο.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι μια ουδέτερη νομική έννοια, αλλά ένα αναθεωρητικό δόγμα που συνδέεται ευθέως με τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όμως, Έτσι, το νομοσχέδιο θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο πλαίσιο ζητήματα που σήμερα είτε ρυθμίζονται από διαφορετικές νομοθεσίες είτε, κατά την τουρκική προσέγγιση, βρίσκονται σε νομικό κενό.

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται:

• η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη,
• η υφαλοκρηπίδα,
• τα όρια των θαλάσσιων ζωνών,
• τα διεθνή ύδατα,
• το καθεστώς νησιών, νησίδων και βραχονησίδων που η Τουρκία χαρακτηρίζει «γκρίζες ζώνες».

Η Τουρκία επιμένει ότι με τον «Νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας» θα καθοριστούν τα νομικά πρότυπα που θα εφαρμόζει η Τουρκία στις θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί δικής της δικαιοδοσίας.

Πρακτικά, μια τέτοια κίνηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο εσωτερικής νομιμοποίησης των τουρκικών διεκδικήσεων, ιδιαίτερα στο Αιγαίο.