Constitutional Revision / Η Συνταγματική Αναθεώρηση & οι κομβικές παρεμβάσεις στους θεσμούς και το κράτος! Ευθύνη υπουργών, άρση μονιμότητας στο δημόσιο, επιστολική ψήφος, Δικαιοσύνη [Έγγραφο]

Στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου τίθεται η νέα Συνταγματική Αναθεώρηση, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα εκτενές πακέτο θεσμικών αλλαγών που αναμένεται να αναδιαμορφώσει τη λειτουργία του κράτους. Μεταξύ των πιο κομβικών παρεμβάσεων που βρίσκονται στο τραπέζι, ξεχωρίζουν η συζήτηση για την άρση μονιμότητας στο δημόσιο και το νέο πλαίσιο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Παράλληλα, οι προτεινόμενες τροποποιήσεις αγγίζουν τον πυρήνα της Δικαιοσύνης και της λογοδοσίας, περιλαμβάνοντας αλλαγές στον νόμο περί ευθύνης υπουργών και στον τρόπο επιλογής των ανώτατων δικαστών, ενώ στο πεδίο των εκλογικών δικαιωμάτων εξετάζεται η καθιέρωση της επιστολικής ψήφου και από εκλογείς εντός της επικράτειας.

Συνταγματική αναθεώρηση: Το πακέτο των θεσμικών αλλαγών! Άρση μονιμότητας στο δημόσιο - ιδιωτικά πανεπιστήμια - νόμος περί ευθύνης υπουργών - επιστολική ψήφος και από εκλογείς εντός της επικράτειας - επιλογή των ανώτατων δικαστών, φόρους, προστασία περιουσίας, εκλογή από τα 21, Πρόεδρο Δημοκρατίας

Ένα πλέγμα θεσμικών αλλαγών σ’ όλο το φάσμα της λειτουργίας του κράτους, από τη Δημόσια διοίκηση, την εκπαίδευση, τη δικαιοσύνη, ακόμη και το νόμο περί ευθύνης υπουργών, περιλαμβάνει η Συνταγματική Αναθεώρηση που ετοίμασε η Νέα Δημοκρατία.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε σήμερα στα μέλη της ΚΟ της ΝΔ τα περίπου 30 προτεινόμενα προς αναθεώρηση άρθρα, ως βάση συζήτησης για τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Στον πυρήνα των προτάσεων βρίσκεται η αναθεώρηση της μονιμότητας στο Δημόσιο, η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, οι αλλαγές στο νόμο περί ευθύνης υπουργών, η θεσμοθέτηση εξαετούς θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ακόμη προτείνεται η καθιέρωση επιστολικής ψήφου και από εκλογείς εντός της επικράτειας καθώς και η απαγόρευση επιβολής φόρων με αναδρομική ισχύ.

Επίσης το ευρύ φάσμα των θεσμικών αλλαγών επεκτείνεται στον τρόπο επιλογής των ανώτατων δικαστών, καθώς και σε ζητήματα που άπτονται της συνταγματικής κατοχύρωσης κανόνων για τη δημοσιονομική σταθερότητα και την τεχνητή νοημοσύνη

Ιδιωτικά πανεπιστήμια

Με το άρθρο 16 η Νέα Δημοκρατία εισηγείται τη δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης και από μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια. Επίσης προβλέπεται η αύξηση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης από εννέα σε έντεκα έτη.

Άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο

Επανακαθορισμό της έννοιας της μονιμότητας στο Δημόσιο και της αξιολόγησης των υπαλλήλων φέρνει η πρόταση για το άρθρο 103. Το ποινολόγιο αυστηροποιείται και φτάνει έως και την οριστική παύση από τα καθήκοντά του, ενός δημοσίου υπαλλήλου.

Νόμος περί ευθύνης υπουργών

Με το άρθρο 86 προτείνεται ένα νέο πλαίσιο για την ποινική ευθύνη των υπουργών, όπου η προκαταρκτική εξέταση θα αποτελεί αρμοδιότητα των δικαστικών οργάνων και όχι της Βουλής. Η τελευταία, βέβαια, θα εξακολουθεί να να αποφασίζει για τη δίωξη ή όχι αλλά με αυξημένες εγγυήσεις και ονομαστική ψηφοφορία.

Επιλογή ανώτατων δικαστών

Επίσης η ΝΔ, εισηγείται την αλλαγή στις προαγωγές και την επιλογή των ανώτατων δικαστών, καθώς και την εξαετή θητεία Προέδρου της Δημοκρατίας (με μεταβατική για τον υπηρετούντα Πρόεδρο).

Τα 28 άρθρα που προτείνει η ΝΔ προς Συνταγματική Αναθεώρηση

1. Άρθρο 5 ή άρθρο 5Α ή νέο άρθρο 5Β

• Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει

2. Άρθρα 14, 15

• Αποκάθαρση και εξορθολογισμός τύπου, τηλεόρασης, ραδιοφώνου και διαδικτύου.
• Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του.

3. Άρθρο 16

• Κρατική μέριμνα για την προστασία, την καλλιέργεια και τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας.
• Προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους και του ελληνικού πολιτισμού
• Τα έτη υποχρεωτικής φοίτησης δεν μπορεί να είναι λιγότερα από 11 (αντί για 9 σήμερα).
• Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή μη κρατικό/μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία ανεξάρτητης αρχής και υπό τον όρο διασφάλισης υψηλού επιπέδου των παρεχόμενων σπουδών.

4. Άρθρο 17

• Διατύπωση με πιο λιτό τρόπο
• Προστασία όχι μόνο της ιδιοκτησίας, αλλά της περιουσίας (μετοχές, ομόλογα, πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία, εμπορικό σήμα)
• Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση
• Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία)
• Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς

5. Άρθρο 21

• Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη.
• Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης.

6. Άρθρο 24

• Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.

7. Άρθρο 29

• Τα κόμματα οφείλουν να οργανώνονται και να λειτουργούν με δημοκρατικό τρόπο.
• Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος.
• Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής του πολιτικού κόμματος στις εκλογές.

8. Άρθρο 30

• Μια εξαετής θητεία Προέδρου της Δημοκρατίας (με μεταβατική για τον υπηρετούντα Πρόεδρο).

9. Άρθρο 41 παρ. 2, 5

• Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).

10. Άρθρο 44 παρ. 2

• Εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας των δημοψηφισμάτων: Το ερώτημα πρέπει να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό για τους πολίτες. Μεταξύ της προκήρυξης και της διενέργειας του δημοψηφίσματος πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος τουλάχιστον είκοσι ημερών.

11. Άρθρο 51 παρ. 4

• Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.

12. Άρθρο 54 παρ. 1, 3

• Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας.
• Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.

13. Άρθρο 55 παρ. 1

• Δικαίωμα εκλέγεσθαι στα 21.
• Αναστολή υποχρέωσης στράτευσης για όσο χρόνο διαρκεί η βουλευτική ιδιότητα.

14. Άρθρα 56, 57:

• Κατάργηση λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία 2/3.

15. Άρθρο 60

• Θωράκιση θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας και κατά την επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής.

16. Άρθρο 73 παρ. 1

• Συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης: Επαρκούς προνομοθετικής διαβούλευσης, αξιολόγησης της εφαρμογής του νόμου και μέτρων κωδικοποίησης της νομοθεσίας.

17. Άρθρο 78 παρ. 2, 6

• Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος.
• Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις.

18. Άρθρο 79

• Ο προϋπολογισμός οφείλει να διασφαλίζει τη δημοσιονομική ισορροπία μεταξύ εσόδων και εξόδων και τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία.
• Κατάθεση και δημοσιότητα ετήσιου απολογισμού εκ μέρους φορέων που χρηματοδοτούνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό προϋπολογισμό.

19. Άρθρο 81 παρ. 2

• Δυνατότητα πρόβλεψης με νόμο λειτουργικού ασυμβιβάστου βουλευτή/υπουργού και προσωρινής αναπλήρωσης.
• Δυνατότητα διορισμού Αντιπροέδρων του Υπουργικού Συμβουλίου και μη υπουργών.

20. Άρθρο 82

• Κανόνες καλής κυβερνητικής λειτουργίας.

21. Άρθρο 86

• Κατάργηση «αμελλητί» και αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
• Προκαταρκτική εξέταση από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από Εισαγγελέα Αρείου Πάγου. Εναλλακτικά προαξιολόγηση ποινικής ευθύνης Υπουργών από μεικτό δικαστικοπολιτικό όργανο.
• Άσκηση δίωξης με απόφαση Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία.

22. Άρθρο 89

• Επιτρέπεται βάσει εκτελεστικού νόμου η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής.
• Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην Κυβέρνηση, η τοποθέτησή τους σε πολιτικές θέσεις ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.

23. Άρθρο 90 παρ. 5

• Προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή μεταξύ των αρχαιοτέρων δικαστών, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.

24. Άρθρο 100

• Σύνθεση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου με τριετή θητεία, αποτελούμενου από εννέα δικαστές (τους 3 Προέδρους των Ανωτάτων Δικαστηρίων, από 2 δικαστές εκλεγόμενους από τις Ολομέλειες ΣτΕ και ΑΠ, 2 τακτικούς Καθηγητές Νομικής που επιλέγονται από τα λοιπά μέλη).
• Αρμοδιότητα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας και συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο για ψηφισμένο νομοσχέδιο εκτός από εκείνα που αφορούν αποκλειστικά κύρωση διεθνών συνθηκών, μετά από αίτημα του ΠτΔ, του ΠΘ ή της Βουλής (έως δύο φορές σε κάθε σύνοδο).
• Η απόφαση περί αντισυνταγματικότητας ή αντίθεσης προς το ενωσιακό δίκαιο κωλύει την έκδοση του νόμου. Η απόφαση περί συνταγματικότητας δεσμεύει τα δικαστήρια μετά την έκδοση του νόμου.

25. Άρθρο 101 παρ. 3, 5

• Αποκεντρωτικό σύστημα: Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων, η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει είτε με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/είτε με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα.
• Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια.
• Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

26. Άρθρο 101A

• Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του ΑΣΕΠ, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο Πρόεδρος της Συνόδου των Πρυτάνεων και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ α’ ή β’ βαθμού.

27. Άρθρο 102

• Νόμος καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι είναι έως δύο (2)
• Με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης.
• Οι προϋπολογισμοί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους κατοίκους των οικείων περιοχών και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία.
• Πειθαρχικές ποινές αργίας/έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ επιβάλλονται με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου

28. Άρθρο 103

• Επανακαθορισμός της έννοιας της μονιμότητας. Νόμος ορίζει τη διαδικασία, τα κριτήρια για την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, τις επιβραβεύσεις και τις ποινές που αυτή μπορεί να επιφέρει, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής παύσης, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου. Οι επιβραβεύσεις συνδέονται με προσόντα και απόδοση.
• Αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων, με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας, με δυνατότητα συμμετοχής και του ΑΣΕΠ.
• Αξιολόγηση γίνεται αμφίδρομα, ήτοι και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους, καθώς και από τους πολίτες προς όλους.

Δείτε τις προτάσεις των Άρθρων για Συνταγματική Αναθεώρηση, στο παρακάτω Αρχείο

Μητσοτάκης: Ξεκινάει σήμερα η Συνταγματική Αναθεώρηση

«Βασική αλλά όχι κύρια, όχι μοναδική αιχμή αυτής της προσπάθειας είναι η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης. Επίσημα ξεκινάει σήμερα. Εισηγητής στην αρμόδια επιτροπή θα είναι ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, ο οποίος θα παρουσιάσει έναν πυρήνα 30 αλλαγών», συνέχισε ο κ. Μητσοτάκης επισημαίνοντας πως αυτός ο κατάλογος δεν έχει εξαντληθεί πλήρως.

«Η συνταγματική πρόβλεψη ότι κάθε κρατική δαπάνη θα πρέπει να είναι δημοσιονομικά βιώσιμη. Ώστε ποτέ κανείς ξανά να μην πειραματιστεί με τις τύχες τις δικές μας και των παιδιών μας. Συνταγματική πρόβλεψη ότι το κράτος δεν μπορεί πλέον να επιβάλλει αναδρομικά φόρους. Προτείνουμε η προσιτή στέγη να καταγραφεί ως συνταγματική υποχρέωση της πολιτείας. Στο δημόσιο να επανακαθοριστεί η έννοια της μονιμότητας με συνταγματική καθιέρωση της καθολικής αξιολόγησης. Πρέπει επιτέλους να αναθεωρήσουμε ξανά το άρθρο 86. Μόνο η ΝΔ είναι αυτή η οποία τολμά τώρα να το κάνει πράξη. Τρόπος επιλογής της δικαιοσύνης, όχι από την εκάστοτε κυβέρνηση αλλά από την επιτροπή θεσμών και διαφάνειας της βουλής. Τολμηρά επίσης όσα προβλέπουμε για την ανανέωση του πολιτικού συστήματος.

Ξέρω ότι η έγνοια σας και η δική μου είναι πως θα ενισχύσουμε τον ρόλο του βουλευτή και θα θέσουμε κανόνες για τη λειτουργία των κομμάτων. Ξεχωριστή αξία έχει η συνταγματική κατοχύρωση της ελληνικής γλώσσας και σημαίας ως σύμβολα ενότητας του έθνους και του ελληνικού πολιτισμού. Μία μόνη θητεία, 6ετή, για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Η αλλαγή του ορίου του εκλέγεσθαι από τα 25 στα 21, η επέκταση της επιστολικής ψήφου για όλους και όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις. Ρυθμίσεις όπως η ρητή κατοχύρωση της δυνατότητας ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων. Τοποθετήσεις που εξ αρχής απορρίπτουν τη συναίνεση στην προτείνουσα Βουλή βρίσκονται εκτός του πνεύματος του Συντάγματος. Ακόμα πρέπει να συζητήσουμε σοβαρά τον τρόπο αλλαγής των επικεφαλής των ανεξάρτητων αρχών με την εισήγηση ενός συμβουλίου εμπειρογνωμόνων. Μας άφησε δυσάρεστη γεύση αυτό που έγινε τις τελευταίες ημέρες όταν το ΠΑΣΟΚ υπαναχώρησε από μία επί της αρχής συμφωνία ενώ την ίδια ώρα μιλούσε με την ελάσσονα αντιπολίτευση κοροϊδεύοντας και τις δύο πλευρές», ανέφερε μεταξύ άλλων.