Municipal Governance Framework / Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης! Νέες οδηγίες για Αρμοδιότητες & Λήψη Αποφάσεων, Σύγκληση & Διεξαγωγή Συνεδριάσεων, Υποχρεώσεις Δημοτικών Συμβούλων [Έγγραφο]

The Greek Ministry of Interior has introduced the 2026 Local Government Code (Law 5314/2026), mandating strict digital transparency, remote meeting protocols, and heightened civic accountability for all Municipal Councils across Greece, including prominent municipalities like Mykonos.

Η νέα εγκύκλιος 21 του ΥΠΕΣ δεν αποτελεί απλώς ένα νομικό κείμενο, αλλά μια στρατηγική ευθυγράμμιση της ελληνικής τοπικής αυτοδιοίκησης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα (EU Digital & Open Governance). Για δήμους-πρωταγωνιστές στο παγκόσμιο στερέωμα, όπως η Μύκονος, η υποχρεωτική ψηφιοποίηση και ο θεσμός της Λογοδοσίας αλλάζουν ριζικά τον τρόπο λήψης αποφάσεων, φέρνοντας τον δημότη στον πυρήνα της διακυβέρνησης.

• Υποχρεωτικό Livestreaming: Όλες οι δημόσιες συνεδριάσεις μεταδίδονται ζωντανά στο διαδίκτυο.

• Υβριδικό Μοντέλο: Ενεργοποιούνται οι συνεδριάσεις δια ζώσης, μέσω τηλεδιάσκεψης ή μικτά (ειδική μέριμνα για εγκυμονούσες).

• Έλεγχος & Λογοδοσία: Θεσπίζεται υποχρεωτική Ειδική Συνεδρίαση Λογοδοσίας των Δημάρχων κάθε 4 μήνες.

• Αυστηρό Πλαίσιο Απουσιών: Η τρίμηνη αδικαιολόγητη απουσία συμβούλου συνιστά πλέον σοβαρή παράβαση καθήκοντος.

Αναλυτικές οδηγίες για τη λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων κατά την τρέχουσα αυτοδιοικητική περίοδο 2024-2028 δίνει το Υπουργείο Εσωτερικών με την υπ’ αριθμ. 21 εγκύκλιο, σε εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Local Gov 2026: Ο Νέος Κώδικας για τα Δημοτικά Συμβούλια

MYKONOS/GREECE - Mykonos Ticker

Με την έκδοση της υπ' αριθμ. 21 εγκυκλίου (Α.Π. 50602/14-09-2026), το Υπουργείο Εσωτερικών θέτει σε πλήρη λειτουργία τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ν. 5314/2026). Η εγκύκλιος λειτουργεί ως ο απόλυτος οδηγός εφαρμογής για την περίοδο 2024-2028, επαναπροσδιορίζοντας τον ρόλο των Δημοτικών Συμβουλίων, ορίζοντας σαφείς κανόνες απαρτίας, επιβάλλοντας απόλυτη ψηφιακή διαφάνεια και διευρύνοντας τα δικαιώματα της αντιπολίτευσης και των πολιτών.

Ψηφιακή Μετάβαση, Livestreaming και Διαφάνεια

Η εποχή των «κεκλεισμένων των θυρών» τελειώνει. Το ΥΠΕΣ καθιστά σαφές ότι η δημοσιότητα των αποφάσεων είναι αδιαπραγμάτευτη.

• Live Μεταδόσεις: Ανεξάρτητα από τον τρόπο διεξαγωγής, οι συνεδριάσεις πρέπει υποχρεωτικά να μεταδίδονται ταυτόχρονα μέσω διαδικτύου (ιστοσελίδα Δήμου ή Social Media).

• Ψηφιακά Πρακτικά: Αναρτώνται υποχρεωτικά ηλεκτρονικά, υπογεγραμμένα ψηφιακά, με ανωνυμοποίηση των προσωπικών δεδομένων. Μέσα σε 5 ημέρες πρέπει να δημοσιεύεται πίνακας αποφάσεων και οι ψήφοι της μειοψηφίας.

«Η μη τήρηση ή η μη ανάρτηση των επίσημων πρακτικών στην ιστοσελίδα του Δήμου, χαρακτηρίζεται πλέον ως σοβαρή παράβαση καθήκοντος» Αναφορά Εγκυκλίου 21

Απαρτία, Πλειοψηφίες & Υβριδικά Μοντέλα Λειτουργίας

Το Δημοτικό Συμβούλιο παραμένει το ανώτατο αποφασιστικό όργανο, το οποίο συνεδριάζει υποχρεωτικά τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Η πρόσκληση αποστέλλεται τρεις (3) πλήρεις ημέρες πριν, συνοδευόμενη από όλες τις εισηγήσεις.

Ο Πρόεδρος έχει τη διακριτική ευχέρεια να επιλέξει συνεδρίαση:

1. Δια ζώσης

2. Μέσω τηλεδιάσκεψης

3. Μικτό τρόπο (φυσική παρουσία & εξ αποστάσεως)

Social Inclusion Rule: Υπάρχει ρητή υποχρέωση διευκόλυνσης με τηλεδιάσκεψη για συμβούλους που εγκυμονούν ή έχουν πρόσφατα γεννήσει.

Δημοκρατικός Έλεγχος & Δικαιώματα Αντιπολίτευσης

Ο νέος κώδικας θωρακίζει τη φωνή της μειοψηφίας και των πολιτών:

• Ενημέρωση Πολιτών: Όταν συζητούνται αιτήσεις δημοτών, αυτοί ειδοποιούνται προσωπικά με e-mail μία ημέρα πριν.
• Θέματα Μειοψηφίας: Ο Πρόεδρος υποχρεούται να εντάξει στην ημερήσια διάταξη έως 3 θέματα/έτος από τη μείζονα μειοψηφία και 1 θέμα/έτος από τις υπόλοιπες παρατάξεις.

Το "Cheat Sheet" Λειτουργίας Δημοτικών Συμβουλίων (Ν. 5314/2026)

Πρόσκληση τρεις πλήρεις ημέρες πριν, μαζί με τις εισηγήσεις

Για τις τακτικές συνεδριάσεις, η πρόσκληση πρέπει να αποστέλλεται στους δημοτικούς συμβούλους τουλάχιστον τρεις πλήρεις ημέρες πριν από τη συνεδρίαση.

Η πρόσκληση πρέπει να αναφέρει τον τρόπο συνεδρίασης, την ημερομηνία, την ώρα, τον τόπο και τα θέματα της ημερήσιας διάταξης και να συνοδεύεται από τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών για όλα τα θέματα.

Παράλληλα, αναρτάται αυθημερόν στην ιστοσελίδα του Δήμου.

Υποχρεωτικά προσκαλούνται επίσης ο δήμαρχος και, όταν συζητείται θέμα που αφορά συγκεκριμένη δημοτική κοινότητα, ο εκπρόσωπος ή ο πρόεδρος της κοινότητας. Μετά την εκλογή των συμβουλίων νέων, θα προσκαλείται και ο πρόεδρός τους.

Οι πολίτες ενημερώνονται όταν συζητείται αίτηση ή πρότασή τους

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη ότι, όταν στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονται αιτήσεις, αναφορές ή προτάσεις δημοτών και κατοίκων, οι ενδιαφερόμενοι πολίτες πρέπει να ενημερώνονται με ηλεκτρονικό μήνυμα τουλάχιστον μία ημέρα πριν από τη συνεδρίαση.

Ο πρόεδρος μπορεί επίσης να καλεί υπαλλήλους, εκπροσώπους φορέων, ιδιώτες και τον Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, ώστε να συμβάλουν στη συζήτηση.

Τι ισχύει για τα θέματα της αντιπολίτευσης

Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει και τη δυνατότητα των παρατάξεων της μειοψηφίας να εισάγουν θέματα στην ημερήσια διάταξη.

Οι επικεφαλής μπορούν να προτείνουν θέμα έως μία ημέρα πριν από τη δημοσίευση της πρόσκλησης.

Κατά κανόνα η ένταξή του επαφίεται στον πρόεδρο, όμως ο τελευταίος υποχρεούται να εντάξει:

• έως τρία θέματα ανά ημερολογιακό έτος που προτείνονται από τον επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας,
• έως ένα θέμα ανά ημερολογιακό έτος από τον επικεφαλής καθεμιάς από τις υπόλοιπες παρατάξεις.

Τα όρια αυτά αποτελούν το ελάχιστο υποχρεωτικό πλαίσιο και δεν εμποδίζουν τον πρόεδρο να εντάξει περισσότερα θέματα της αντιπολίτευσης.

Κατεπείγουσες και διά περιφοράς συνεδριάσεις

Σε κατεπείγουσες περιπτώσεις, η πρόσκληση μπορεί να αποσταλεί ακόμη και την ίδια ημέρα της συνεδρίασης, αλλά πρέπει να αιτιολογείται ειδικά ο κατεπείγων χαρακτήρας.

Το Δημοτικό Συμβούλιο αποφασίζει πρώτα, με απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του, ποια θέματα είναι πραγματικά κατεπείγοντα και μόνο αυτά συζητούνται.

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να διεξαχθεί διά περιφοράς συνεδρίαση, όμως απαιτείται συμμετοχή τουλάχιστον των δύο τρίτων των μελών του Συμβουλίου. Οι αποφάσεις σε αυτή την περίπτωση λαμβάνονται με απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των μελών, εκτός εάν ο νόμος απαιτεί μεγαλύτερη πλειοψηφία.

Υποχρεωτική ζωντανή μετάδοση των δημόσιων συνεδριάσεων

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημοσιότητα των συνεδριάσεων.

Οι συνεδριάσεις είναι κατά κανόνα δημόσιες και, ανεξάρτητα από τον τρόπο διεξαγωγής τους, πρέπει υποχρεωτικά να μεταδίδονται ταυτόχρονα μέσω διαδικτύου. Ο σχετικός σύνδεσμος πρέπει να αναρτάται στην ιστοσελίδα του Δήμου ή στα επίσημα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Μόνο κατ’ εξαίρεση μπορεί συνεδρίαση να πραγματοποιηθεί κεκλεισμένων των θυρών και χωρίς μετάδοση, κατόπιν ειδικά αιτιολογημένης απόφασης των 3/5 του συνολικού αριθμού των μελών.

Νέοι κανόνες για απαρτία και πλειοψηφία

Η εγκύκλιος αφιερώνει σημαντικό τμήμα στην αποσαφήνιση της απαρτίας και του τρόπου υπολογισμού των πλειοψηφιών.

Το Δημοτικό Συμβούλιο έχει απαρτία όταν οι παρόντες είναι περισσότεροι από τους απόντες. Για παράδειγμα, σε 29μελές συμβούλιο απαιτούνται τουλάχιστον 15 παρόντες.

Η απαρτία διαπιστώνεται πριν από την έναρξη της συνεδρίασης και εξακολουθεί να θεωρείται ότι υπάρχει έως τη λήξη της, ακόμη και εάν αποχωρήσουν σύμβουλοι.

Ωστόσο, οι αποχωρήσεις επηρεάζουν τον υπολογισμό της πλειοψηφίας.

Για τη λήψη απόφασης λαμβάνονται υπόψη όσοι ψηφίζουν «υπέρ» ή «κατά». Η αποχή σε φανερή ψηφοφορία και το λευκό σε μυστική ψηφοφορία δεν προσμετρώνται στον υπολογισμό της πλειοψηφίας.

Όταν όμως ο αριθμός όσων ψηφίζουν υπέρ ή κατά πέσει κάτω από τον αριθμό που απαιτείται για την απαρτία, τότε η απαιτούμενη πλειοψηφία υπολογίζεται επί του αριθμού της νόμιμης απαρτίας και όχι μόνο επί των ψηφισάντων. Η εγκύκλιος παραθέτει αναλυτικά παραδείγματα για Συμβούλια διαφορετικού μεγέθους.

Ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας κάθε τέσσερις μήνες

Σημαντικές αλλαγές αφορούν και τη λογοδοσία της δημοτικής αρχής.

Το Δημοτικό Συμβούλιο συγκαλείται υποχρεωτικά σε ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες. Η πρώτη τετράμηνη προθεσμία υπολογίζεται από την έναρξη ισχύος του νέου Κώδικα, στις 29 Ιουνίου 2026.

Κάθε δημοτικός σύμβουλος μπορεί να καταθέτει ένα θέμα, ενώ εάν υποβληθούν περισσότερα από δέκα θέματα, πραγματοποιείται δημόσια κλήρωση.

Μπορούν επίσης να εισαχθούν θέματα από τις δημοτικές κοινότητες, τον Συμπαραστάτη του Δημότη, το Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων, συνελεύσεις κατοίκων και το Συμβούλιο Νέων.

Για τη συγκεκριμένη συνεδρίαση δεν απαιτείται απαρτία, αλλά είναι υποχρεωτική η παρουσία του δημάρχου ή του αρμόδιου οργάνου που καλείται να απαντήσει.

Στη συνεδρίαση λογοδοσίας δεν επιτρέπεται η λήψη αποφάσεων.

Σοβαρή παράβαση η τρίμηνη αδικαιολόγητη απουσία συμβούλου

Η εγκύκλιος υπενθυμίζει τέλος τις υποχρεώσεις των δημοτικών συμβούλων, οι οποίοι οφείλουν να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, να διασφαλίζουν τα δικαιώματα των δημοτών, να αποφεύγουν συγκρούσεις συμφερόντων και να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις.

Αδικαιολόγητη απουσία συμβούλου από τις τακτικές συνεδριάσεις για τρεις συνεχόμενους μήνες αποτελεί σοβαρή παράβαση καθήκοντος. Στην περίπτωση αυτή ο πρόεδρος υποχρεούται να ενημερώσει εγγράφως τον Γενικό Επόπτη Νομιμότητας. Η παράλειψη της ενημέρωσης συνιστά επίσης σοβαρή παράβαση καθήκοντος για τον ίδιο τον πρόεδρο.

Q: Πόσο συχνά είναι υποχρεωμένος να συνεδριάζει ο Δήμος;

A: Το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδριάζει υποχρεωτικά τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Η αδικαιολόγητη παράλειψη σύγκλησης για δύο συνεχόμενες φορές αποτελεί πειθαρχικό παράπτωμα για τον Πρόεδρο.

Q: Are municipal council meetings in Greece open to the public?

A: Yes. Under the new 2026 Local Government Code, all municipal meetings must be public and legally require live online broadcasting (livestreaming) for total transparency.

Q: Τι είναι η Ειδική Συνεδρίαση Λογοδοσίας της δημοτικής αρχής;

A: Είναι μια υποχρεωτική συνεδρίαση που γίνεται κάθε τέσσερις (4) μήνες. Εκεί ο Δήμαρχος ελέγχεται δημόσια από τους συμβούλους και τους πολίτες μέσω ερωτήσεων. Δεν λαμβάνονται αποφάσεις σε αυτή τη συνεδρίαση.

Q: Can a local councillor be fired for not attending meetings?

A: Yes. An unjustified absence from regular municipal meetings for three consecutive months is considered a severe breach of duty and can lead to disciplinary actions by the State Supervisor.

Η Επόμενη Μέρα για την Τοπική Διακυβέρνηση

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης 2026 μετατρέπει τα Δημοτικά Συμβούλια από κλειστά κέντρα αποφάσεων σε ανοιχτούς, ψηφιακούς κόμβους ελέγχου. Δήμοι διεθνούς εμβέλειας, όπως η Μύκονος, πρωτοστατούν στην υιοθέτηση αυτών των κανονισμών, ταυτίζοντας την τοπική ανάπτυξη με την απόλυτη διαφάνεια και τη συμμετοχική δημοκρατία.

Δείτε ολόκληρη την Εγκύκλιο στο παρακάτω Αρχείο