Port Governance Overhaul / Λιμενικά Ταμεία & Δήμοι! Όλες οι αλλαγές στο Νέο Νομοσχέδιο που τέθηκε σε διαβούλευση [Η Διαβούλευση]

Τέθηκε επίσημα σε διαβούλευση νομοσχέδιο για τους λιμένες και τους Δήμους, φέρνοντας σημαντικές ανατροπές στο τοπίο της διοίκησης, της διαχείρισης και των αρμοδιοτήτων των λιμενικών υποδομών της χώρας. Το νέο θεσμικό πλαίσιο στοχεύει στον εκσυγχρονισμό των Λιμενικών Ταμείων, στην ενίσχυση του ρόλου που διαδραματίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση και στην επιτάχυνση των επενδύσεων στις παράκτιες περιοχές. Ανακαλύψτε τις βασικές διατάξεις του νομοσχεδίου, τις αλλαγές που φέρνει στις σχέσεις Δήμων και λιμενικών αρχών, καθώς και τις προθεσμίες για την υποβολή σχολίων από τους φορείς και τους πολίτες.

Σημαντικές ρυθμίσεις που αγγίζουν άμεσα ή έμμεσα τους Δήμους με λιμενικές εγκαταστάσεις περιλαμβάνει το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής με τίτλο «Ενίσχυση λειτουργίας Οργανισμών Λιμένων και λοιπές διατάξεις», το οποίο βρίσκεται σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έως τις 28 Σεπτεμβρίου 2026 και ώρα 10:00.

Το νομοσχέδιο επιχειρεί να επικαιροποιήσει το πλαίσιο λειτουργίας των Οργανισμών Λιμένων, να ενισχύσει την οικονομική τους βιωσιμότητα, να διευκολύνει επενδύσεις και έργα υποδομής και να αντιμετωπίσει εκκρεμότητες σχετικά με λιμενικές ζώνες και τον σχεδιασμό των λιμένων.

Για την Αυτοδιοίκηση, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διατάξεις που αφορούν τα αντισταθμιστικά τέλη που αποδίδονται στους οικείους Δήμους, τη δημοτική ακίνητη περιουσία μέσα σε λιμενικές ζώνες, καθώς και συγκεκριμένες μεταβολές στους λιμένες Ρόδου, Μυτιλήνης, Πάχης Μεγάρων και Σούδας.

Παρακράτηση πριν από την απόδοση του αντισταθμιστικού τέλους στους Δήμους

Η σημαντικότερη ίσως οικονομική διάταξη για τους Δήμους περιλαμβάνεται στο άρθρο 4.

Για λιμένες στους οποίους η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. λειτουργεί ως αρχή σχεδιασμού και η πλειοψηφία των μετοχών του φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης ανήκει σε ιδιώτη, προβλέπεται η καταβολή στην ΕΕΣΥΠ ποσού 25.000 ευρώ ετησίως ανά λιμένα.

Το ποσό προορίζεται για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με την οριστικοποίηση μελετών, τη διαδικασία περιβαλλοντικής διαβούλευσης και τις απαραίτητες διοικητικές και δικαστικές εγκρίσεις μέχρι την έγκριση του αντίστοιχου Master Plan.

Εδώ βρίσκεται και το σημείο άμεσου ενδιαφέροντος για την Τοπική Αυτοδιοίκηση: τα 25.000 ευρώ θα παρακρατούνται από το Ελληνικό Δημόσιο από την ετήσια αμοιβή παραχώρησης πριν από την απόδοση του προβλεπόμενου αντισταθμιστικού τέλους στους οικείους Δήμους.

Συνεπώς, η νέα ρύθμιση παρεμβάλλει μία συγκεκριμένη δαπάνη στη διαδικασία που προηγείται της απόδοσης του αντισταθμιστικού τέλους στην Αυτοδιοίκηση.

Ειδική πρόβλεψη για Πειραιά και Θεσσαλονίκη

Ιδιαίτερη ρύθμιση προβλέπεται για τα ήδη εγκεκριμένα αναπτυξιακά προγράμματα των λιμένων Πειραιώς και Θεσσαλονίκης.

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, καταβάλλονται εφάπαξ στην ΕΕΣΥΠ:

• 120.000 ευρώ για τον λιμένα Πειραιώς
• 100.000 ευρώ για τον λιμένα Θεσσαλονίκης

και τα ποσά αυτά επίσης παρακρατούνται από τις αντίστοιχες αμοιβές παραχώρησης πριν από την απόδοση του αντισταθμιστικού τέλους προς τους οικείους Δήμους.

Ρόδος: Δημοτική περιουσία μέσα στη ζώνη λιμένα και δυνατότητα παραχώρησης

Ιδιαίτερο αυτοδιοικητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και το άρθρο 7, καθώς ρυθμίζει ρητά την παρουσία ακινήτων του Δήμου Ρόδου εντός της λιμενικής ζώνης.

Το νομοσχέδιο ορίζει ότι εντός της καθορισμένης ζώνης λιμένα Ρόδου μπορούν να υπάρχουν τμήματα τα οποία ανήκουν κατά κυριότητα στον Δήμο Ρόδου.

Τα συγκεκριμένα δημοτικά ακίνητα μπορούν να ενταχθούν στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα και τη Μελέτη Διαχείρισης (Master Plan) του λιμένα.

Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι το σχέδιο νόμου προβλέπει πως τα τμήματα αυτά μπορούν, υπό τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στη διάταξη, να συμπεριλαμβάνονται σε παραχωρήσεις που πραγματοποιούνται με τις διαδικασίες του ν. 3986/2011.

Πρόκειται επομένως για διάταξη που αφορά άμεσα τη σχέση μεταξύ δημοτικής περιουσίας, λιμενικού σχεδιασμού και διαδικασιών παραχώρησης, χωρίς το νομοσχέδιο να μεταβιβάζει την κυριότητα των συγκεκριμένων ακινήτων.

Μυτιλήνη: Ο λιμένας χαρακτηρίζεται διεθνούς ενδιαφέροντος

Με το άρθρο 8 επανακαθορίζεται η ζώνη λιμένα Μυτιλήνης και ο λιμένας χαρακτηρίζεται πλέον λιμένας διεθνούς ενδιαφέροντος.

Φορέας διαχείρισής του παραμένει το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο Λέσβου, ενώ προβλέπεται η εκπόνηση Αναπτυξιακού Προγράμματος και Μελέτης Διαχείρισης - Master Plan.

Παράλληλα, τμήμα ακινήτου ιδιοκτησίας της ΕΤΑΔ εντάσσεται στη χερσαία λιμενική ζώνη. Για τη χρήση του συγκεκριμένου τμήματος, το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο Λέσβου θα καταβάλλει στην ΕΤΑΔ ετήσιο αντάλλαγμα 25.000 ευρώ, ενώ ο χρόνος και ο τρόπος καταβολής, η διάρκεια χρήσης και οι υπόλοιποι όροι θα καθοριστούν με συμφωνία των δύο πλευρών.

Πάχη Μεγάρων: Νέα όρια και χαρακτηρισμός ως λιμένα τοπικής σημασίας

Με το άρθρο 6 επανακαθορίζονται τα όρια της χερσαίας και θαλάσσιας ζώνης του λιμένα Πάχης Μεγάρων.

Παράλληλα, ο λιμένας χαρακτηρίζεται ως λιμένας τοπικής σημασίας, ενώ ως φορέας διαχείρισης και εκμετάλλευσής του ορίζεται ο Οργανισμός Λιμένος Ελευσίνας Α.Ε.

Η ρύθμιση έχει ιδιαίτερη τοπική σημασία για την περιοχή των Μεγάρων, καθώς επανακαθορίζει θεσμικά τόσο τη λιμενική ζώνη όσο και το καθεστώς διαχείρισης του λιμένα.

Σούδα: Νέος ρόλος της ΕΕΣΥΠ στον σχεδιασμό

Στον λιμένα Σούδας Χανίων, το άρθρο 5 ορίζει την ΕΕΣΥΠ ως αρχή σχεδιασμού, ενώ προβλέπει δυνατότητα χρηματοδότησης μελετών και έργων που εντάσσονται στο εγκεκριμένο Master Plan από τον προβλεπόμενο ειδικό λογαριασμό.

Παράλληλα, προβλέπεται η σύναψη σύμβασης μεταξύ της ΕΕΣΥΠ και του Λιμενικού Ταμείου Χανίων, στην οποία θα καθορίζονται οι όροι συνεργασίας και η αμοιβή της ΕΕΣΥΠ ως αρχής σχεδιασμού.

Νέα τιμολογιακή πολιτική στους Οργανισμούς Λιμένων

Το νομοσχέδιο αλλάζει επίσης τον τρόπο καθορισμού της τιμολογιακής πολιτικής συγκεκριμένων Οργανισμών Λιμένων Α.Ε. που βρίσκονται στο πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων.

Κατά κανόνα, η τιμολογιακή πολιτική θα καθορίζεται πλέον με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του αντίστοιχου Οργανισμού Λιμένος. Για τα τέλη ελλιμενισμού και υποδομών που αφορούν Ε/Γ-Ο/Γ πλοία, καθώς και για υπηρεσίες όπου δεν υπάρχει ενδολιμενικός ή διαλιμενικός ανταγωνισμός, προβλέπεται υπουργική έγκριση όταν η προτεινόμενη αύξηση υπερβαίνει το 3%, πέραν της αναπροσαρμογής βάσει ΔΤΚ.

Η διάταξη δεν μεταβάλλει ευθέως αρμοδιότητες των Δήμων, είναι όμως σημαντική για τις παράκτιες και νησιωτικές τοπικές οικονομίες, καθώς αφορά το κόστος χρήσης βασικών λιμενικών υποδομών.

Τι πρέπει να κρατήσουν οι Δήμοι

Το νομοσχέδιο δεν αποτελεί συνολική μεταρρύθμιση των Δημοτικών ή Διαδημοτικών Λιμενικών Ταμείων. Ο βασικός του προσανατολισμός είναι η λειτουργία των Οργανισμών Λιμένων, ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη συγκεκριμένων λιμένων και η διευκόλυνση επενδύσεων.

Ωστόσο, για την Αυτοδιοίκηση αναδεικνύονται τρία ιδιαίτερα σημαντικά ζητήματα: η επίδραση στις ροές των αντισταθμιστικών τελών προς οικείους Δήμους, η δυνατότητα ένταξης δημοτικής ακίνητης περιουσίας σε λιμενικό Master Plan και διαδικασίες παραχώρησης, όπως στην περίπτωση της Ρόδου, και οι νέες οικονομικές και διοικητικές υποχρεώσεις φορέων όπως το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο Λέσβου.

Η δημόσια διαβούλευση άνοιξε στις 11 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώνεται στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 στις 10:00, δίνοντας τη δυνατότητα και στους φορείς της Αυτοδιοίκησης να καταθέσουν παρατηρήσεις για τις διατάξεις που επηρεάζουν τις λιμενικές πόλεις και τα οικονομικά τους. 

Δείτε την Διαβούλευση στο παρακάτω Αρχείο