Στο επίκεντρο η μείωση της προκαταβολής φόρου για ελεύθερους επαγγελματίες, το νέο στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» και η οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος!

Με ένα πακέτο παρεμβάσεων που προσεγγίζει τα 2 δισ. ευρώ σχεδιάζει η κυβέρνηση να προσέλθει στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, καθώς στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν ότι η ΔΕΘ αποτελεί το πρώτο μεγάλο πολιτικό ορόσημο της προεκλογικής περιόδου.

Το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη παρουσιάσει στον πρωθυπουργό τις βασικές επιλογές, με τα περισσότερα μέτρα να έχουν κλειδώσει σε τεχνικό επίπεδο και να απομένουν οι τελικές πολιτικές αποφάσεις.

Στόχος του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι οι ανακοινώσεις να απευθύνονται σε όσο το δυνατόν περισσότερες κοινωνικές ομάδες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε εκείνες όπου η κυβέρνηση καταγράφει απώλειες ή αυξημένη δυσαρέσκεια. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι αγρότες, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι μισθωτοί, οι συνταξιούχοι και τα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν το υψηλό κόστος στέγασης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς στο κυβερνητικό στρατόπεδο αναγνωρίζουν ότι το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης προκάλεσε σημαντικές αντιδράσεις. Για τον λόγο αυτό εξετάζεται γενναία μείωση της προκαταβολής φόρου, με το ποσοστό να υποχωρεί ακόμη και κοντά στο 40% για τις μικρότερες επιχειρήσεις και τους αυτοαπασχολούμενους.

Παράλληλα, προωθούνται διορθώσεις στο ισχύον σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης, ενώ παραμένει στο τραπέζι και η σταδιακή κατάργησή του τα επόμενα χρόνια, καθώς η κυβέρνηση εκτιμά ότι τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία της ΑΑΔΕ μπορούν πλέον να καλύψουν αποτελεσματικότερα το μέτωπο της φοροδιαφυγής.

Παράλληλα, σχεδιάζεται η οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα, νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών με στόχο τον περιορισμό του μη μισθολογικού κόστους, ενώ εξετάζεται και η μείωση του φορολογικού συντελεστή των επιχειρήσεων από το 22% στο 20%, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά περιθώρια.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι παρεμβάσεις για τον πρωτογενή τομέα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση επιθυμεί να κλείσει οριστικά τα ανοιχτά μέτωπα με τους αγρότες, μέσω ενός συνδυασμού φορολογικών και αναπτυξιακών μέτρων, αλλά και πρόσθετων ενισχύσεων που θα περιορίσουν το κόστος παραγωγής. Στόχος είναι να σταλεί μήνυμα σταθερότητας σε έναν κλάδο που βρέθηκε αρκετές φορές απέναντι στην κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια.

Στο στεγαστικό, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται νέο πρόγραμμα τύπου «Σπίτι μου ΙΙΙ», με πιο ευέλικτα ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια, φορολογικά κίνητρα για τη μακροχρόνια μίσθωση, ελαφρύνσεις στα εισοδήματα από ενοίκια και πρόσθετες παρεμβάσεις για την επαναφορά χιλιάδων κλειστών κατοικιών στην αγορά.

Παράλληλα, στο τραπέζι παραμένουν διορθώσεις στον ΕΝΦΙΑ, καθώς και μέτρα για τους συνταξιούχους και τους μισθωτούς, με ενίσχυση του ετήσιου επιδόματος των χαμηλοσυνταξιούχων και νέα αύξηση του κατώτατου μισθού στο πλαίσιο του σχεδιασμού έως το 2027.

Στο κυβερνητικό επιτελείο, πάντως, θεωρούν ότι η ΔΕΘ δεν θα είναι το μοναδικό σημείο ανακοίνωσης παροχών. Εφόσον η πορεία της οικονομίας, η εκτέλεση του προϋπολογισμού και τα φορολογικά έσοδα κινηθούν καλύτερα από τις προβλέψεις, εκτιμάται ότι θα δημιουργηθεί επιπλέον δημοσιονομικός χώρος μέσα στους επόμενους μήνες.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, κυβερνητικές πηγές δεν αποκλείουν ένα δεύτερο κύμα παρεμβάσεων τον ερχόμενο Μάρτιο, με πρόσθετες φορολογικές ελαφρύνσεις και μέτρα ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος, ώστε η κυβέρνηση να διατηρήσει την πολιτική πρωτοβουλία μέχρι την τελική ευθεία προς τις εθνικές εκλογές.

Τα πέντε σενάρια στο τραπέζι

Οι αναφορές αυτές έρχονται ενώ στο οικονομικό επιτελείο βρίσκονται υπό επεξεργασία πέντε βασικά σενάρια παρεμβάσεων, τα οποία αφορούν κατά κύριο λόγο τους ελεύθερους επαγγελματίες και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι νέες διορθώσεις στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης των περίπου 670.000 ελεύθερων επαγγελματιών, χωρίς να ανατρέπεται ο βασικός πυρήνας του συστήματος.

1. Στο τραπέζι βρίσκεται, μεταξύ άλλων, το ενδεχόμενο να «παγώσει» η επόμενη αυτόματη αύξηση του ελάχιστου τεκμαρτού φορολογητέου εισοδήματος, η οποία προκύπτει από την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού. Εναλλακτικά εξετάζεται μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος κατά 10% έως 20% για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών και ατομικών επιχειρήσεων.

2. Παράλληλα, εξετάζεται η διεύρυνση των εκπτώσεων και των εξαιρέσεων από το τεκμαρτό σύστημα, ώστε περισσότερες κατηγορίες επαγγελματιών να υπαχθούν σε μειωμένο τεκμαρτό εισόδημα. Στο ίδιο πλαίσιο επανεξετάζονται οι προσαυξήσεις που συνδέονται με τα χρόνια λειτουργίας μιας επιχείρησης, το ύψος της μισθοδοσίας και τον κύκλο εργασιών.

3. Στο «καλάθι» των πιθανών μέτρων περιλαμβάνεται επίσης το τέλος επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα.

4. Μεταξύ των σεναρίων είναι η πλήρης κατάργησή του από την 1η Ιανουαρίου 2027, η σταδιακή αποκλιμάκωσή του ή, σε πρώτη φάση, η απαλλαγή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

5. Υπό εξέταση βρίσκεται ακόμη η μείωση της προκαταβολής φόρου για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με στόχο την ενίσχυση της ρευστότητάς τους.

Φόροι, μισθοί και ο δημοσιονομικός χώρος

Στον ευρύτερο σχεδιασμό εντάσσονται εισοδηματικές και φορολογικές παρεμβάσεις, με τον πρωθυπουργό να επιμένει στη συνέχιση της πολιτικής μείωσης των φορολογικών βαρών. Ο ίδιος υποστήριξε ότι η επίτευξη δημοσιονομικών πλεονασμάτων το 2024 και το 2025, αλλά και η προοπτική πλεονάσματος το 2026, επιτρέπουν στην κυβέρνηση να σχεδιάζει περαιτέρω μειώσεις φόρων και μέτρα ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος.

Στο εισοδηματικό σκέλος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη δέσμευση για αύξηση του κατώτατου μισθού στα 950 ευρώ το 2027, δηλώνοντας βέβαιος ότι ο συγκεκριμένος στόχος θα επιτευχθεί. Στο υπό διαμόρφωση πακέτο της επόμενης χρονιάς θα μπορούσε, συνεπώς, να ενταχθεί και η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, παράλληλα με τις φορολογικές παρεμβάσεις.

Το τελικό εύρος του πακέτου, πάντως, παραμένει ανοιχτό. Πέρα από την αρχική δημοσιονομική «μαγιά» των περίπου 1,5 δισ. ευρώ, δύο πρόσθετες «δεξαμενές» θα μπορούσαν, εφόσον αξιοποιηθούν, να ανεβάσουν τον διαθέσιμο χώρο πιο κοντά στα 2 δισ. ευρώ. Η πρώτη αφορά τη δυνατότητα ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής για δαπάνες που συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ η δεύτερη αφορά τα πρόσθετα έσοδα από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και το μέρος αυτών που θα αναγνωριστεί ως μόνιμο και διατηρήσιμο.

Καθοριστικός παράγοντας για το τελικό πακέτο αναδεικνύεται, ωστόσο, η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στις διεθνείς τιμές της ενέργειας. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε ειδικά στην ένταση στα Στενά του Ορμούζ, προειδοποιώντας ότι μια νέα κλιμάκωση θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου και της ενέργειας, οι οποίες στη συνέχεια θα περάσουν στα καύσιμα, στις μεταφορές και, αλυσιδωτά, στις τιμές των προϊόντων.

Η συγκεκριμένη παράμετρος αποτελεί και μία από τις βασικές μεταβλητές στους υπολογισμούς του οικονομικού επιτελείου. Μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να καταστήσει αναγκαίο ένα νέο έκτακτο πακέτο στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, περιορίζοντας τον χώρο που θα μπορούσε να διατεθεί για μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις.

Αντίθετα, εφόσον υπάρξει αποκλιμάκωση της έντασης και σταθεροποίηση των ενεργειακών τιμών, η κυβέρνηση θα έχει τη δυνατότητα να κινηθεί προς το ανώτερο εύρος του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου και να ενισχύσει το πακέτο των μόνιμων παρεμβάσεων.